A Umlaut (Ä): Klavyede ve Telefonda Nasıl Yapılır, Nasıl Okunur, Ä ile Başlayan Kelimeler

A umlaut, Almancadaki ä harfidir: üzerinde iki nokta olan a. Türkçede “Almanca noktalı a” ya da “iki noktalı a” diye de aranır. Okunuşu Türkçedeki e sesine yakındır: Mädchen (kız) “me:t-hın”, Käse (peynir) “ke:ze” okunur. Türkçe klavyede ö ve ü hazır olduğu hâlde ä için bir tuş yoktur. Bu yüzden en çok sorulan soru “a umlaut nasıl yapılır?” sorusudur. Aşağıda önce bütün cihazlar için kısayolları, sonra ä’nin okunuşunu, kelimelerde ne zaman ortaya çıktığını ve ä ile başlayan kelimeleri bulacaksınız.

Almanca A Umlaut (Ä) Nasıl Yapılır?

Nerede?Küçük äBüyük Ä
Windows (sayı tuş takımı)Alt basılıyken 0228 (ya da 132)Alt basılıyken 0196 (ya da 142)
Windows sembol paneliWindows + . (nokta) → Sembolleraynı panelden Ä
Windows, Almanca klavye düzeniÖ’nün sağındaki ä tuşuShift + ä
Mac (ABC düzeni)Option (⌥) + U, sonra aOption (⌥) + U, sonra Shift + A
Mac (basılı tutma)a tuşuna basılı tutun → äShift + A’ya basılı tutun → Ä
Word (ABD düzeni)Ctrl + Shift + : (iki nokta), sonra aCtrl + Shift + :, sonra Shift + A
Word (kod ile)00E4 yazıp Alt + X00C4 yazıp Alt + X
HTMLäÄ
Android (Gboard, Samsung)a tuşuna basılı tutunbüyük harf modunda A’ya basılı tutun
iPhone, iPada tuşuna basılı tutunbüyük harf modunda A’ya basılı tutun

Kısaca

  • Windows: Alt basılıyken sayı tuşlarıyla 0228 → ä · 0196 → Ä
  • Mac: a tuşuna basılı tutun · ya da (ABC düzeninde) Option + U, sonra a
  • Telefon: a tuşuna basılı tutun, menüden ä’yi seçin
  • Okunuş: ä, Türkçe e gibi okunur: Käse “ke:ze”
  • ä yazamıyorsanız ae yazın: Maedchen. Yalnız a yazmak yanlıştır.
Almanca a umlaut (ä) klavyede ve telefonda nasıl yapılır: Windows’ta Alt + 0228, Mac’te Option + U ve a, telefonda a tuşuna basılı tutmak
Almanca a umlaut (ä) klavyede ve telefonda nasıl yapılır: Windows’ta Alt + 0228, Mac’te Option + U ve a, telefonda a tuşuna basılı tutmak

Almanca a umlaut Windows’ta nasıl yapılır? (Alt kodu)

  1. Num Lock’u açın.
  2. Alt tuşunu basılı tutun ve klavyenin sağındaki sayı tuşlarıyla 0228 yazın.
  3. Alt’ı bırakınca ä çıkar. Büyük Ä için 0196 yazın. Kısa kodlar Alt + 132 (ä) ve Alt + 142 (Ä) de çoğu bilgisayarda çalışır.

Sayı tuş takımı olmayan dizüstü bilgisayarlarda Alt kodları çalışmayabilir. O zaman Windows + . (nokta) ile sembol panelini açıp Latin harfleri arasından ä’yi seçebilirsiniz. Almanca çok yazıyorsanız en kalıcı çözüm, Windows ayarlarından (Zaman ve dil → Dil ve bölge) Almanca klavye düzenini eklemektir. Almanca düzende ä, ö ve ü’nün kendi tuşları vardır; Windows + Boşluk ile Türkçe ve Almanca düzen arasında geçiş yaparsınız. Yalnız dikkat: Almanca düzende Y ile Z yer değiştirir; ş, ı, ç, ğ tuşları ve bazı noktalama işaretleri de yoktur ya da başka yerdedir.

Word kullanıyorsanız iki yol daha var: Ctrl + Shift + : (iki nokta) tuşlarına basıp bırakın, ardından a’ya basın (bu kısayol ABD düzenine göredir; Türkçe klavyede çalışmazsa kod yolunu kullanın). Ya da 00E4 yazıp hemen Alt + X’e basın; kod ä’ye dönüşür.

Almanca a umlaut Mac’te nasıl yapılır?

Mac’te en kolay yol a tuşuna basılı tutmaktır: açılan küçük menüden ä’yi seçer ya da altındaki rakama basarsınız. Kısayol olarak Option (⌥) + U’ya basıp bırakın, ardından a’ya basın; iki nokta harfin üzerine gelir. Büyük Ä için son adımda Shift + A’ya basın. Option + U yolu ABC (ABD) düzeninde çalışır; Türkçe düzeninizde çalışmazsa basılı tutma yöntemini kullanın.

Almanca a umlaut telefonda nasıl yapılır?

Telefonda kısayol aramanıza gerek yok: a tuşuna basılı tutun, açılan menüden ä’yi seçin. Bu yöntem Android’de (Gboard, Samsung Klavye) ve iPhone’da Türkçe klavyeyle de çalışır. Menüde ä yoksa klavye ayarlarından Almancayı ikinci dil olarak ekleyin; otomatik düzeltme de Madchen yazdığınızda Mädchen önermeye başlar.

Almanca a umlaut kopyala

Harfi seçip kopyalayabilirsiniz (bilgisayarda Ctrl + C, telefonda basılı tutup “Kopyala”):

ä   Ä   ö   ü   ß

HarfAdUnicodeHTML
äküçük a umlautU+00E4ä
Äbüyük A umlautU+00C4Ä
öküçük o umlautU+00F6ö
üküçük u umlautU+00FCü

Son satırdaki ß umlaut değildir, ama Almancaya özgü bir harf olduğu için klavyede aynı sorunu çıkarır. Onun için Almanca B harfi (ß) yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca büyük Ä nasıl yazılır?

Büyük Ä, ä ile başlayan bir kelime cümle başına geldiğinde ya da bir isim olduğunda gerekir: Äpfel, Ärger, Ägypten. Windows’ta Alt + 0196, Mac’te Option + U ve ardından Shift + A, telefonda büyük harf modunda A’ya basılı tutmak yeterlidir. Almancada bütün isimler büyük harfle başladığı için Ä’ye sanıldığından sık ihtiyaç duyarsınız. Kurallar için Almanca büyük harfler yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca ä yerine ae yazılır mı?

Evet. ä yazamadığınız her yerde (e-posta adresi, internet adresi, eski sistemler, pasaport ve bilet gibi makinede okunan alanlar) ae yazmak doğru kabul edilir: Mädchen → Maedchen, Bär → Baer. Aynı kural ö → oe ve ü → ue için de geçerlidir: München → Muenchen. Bazı özel adlarda ae, oe, ue yazımı kalıcıdır: Goethe “gö:te” okunur.

Dikkat: ä yerine yalnız a yazmayın

Noktaları atıp a yazmak kelimeyi değiştirir. hatte “vardı, sahipti” demektir, hätte ise “olsaydı, olurdu”. die Bar bir bardır, der Bär ayıdır. ä yazamıyorsanız mutlaka ae yazın.

a ileTürkçeä ileTürkçe
die Barbarder Bärayı
hattevardı, sahiptihätte(…sı) olsaydı, olurdu
waridiwäreolsaydı, olurdu

Almanca Umlaut Ne Demek?

Umlaut Almanca bir kelimedir: um- (değişme bildiren ön ek, umziehen: taşınmak gibi) + Laut (ses), yani “ses değişimi”. Kelime iki şeyi anlatır: hem a, o, u ünlülerinin ä, ö, ü’ye dönüşmesini, hem de harfin üzerindeki iki noktayı. Almancada üç umlautlu harf vardır: ä, ö ve ü. Bu harfler Almanca alfabenin 26 harfi arasında sayılmaz; ß ile birlikte Almancaya özgü özel harflerdir. Alfabe sırasında ä çoğunlukla a gibi sıralanır; telefon rehberi gibi ad listelerinde ise ae gibi sıralandığı da olur.

İki noktanın kökeni ilginçtir. Orta Çağ Alman yazısında ses değişimi, harfin üzerine küçük bir e yazılarak gösteriliyordu. Bu küçük e zamanla iki çizgiye, sonra iki noktaya dönüştü. ä = ae yazımı da buradan gelir. Tarihte bu değişim, sonraki hecedeki i sesinin öndeki ünlüyü “inceltmesi”yle başladı; bugün ise çoğul, fiil çekimi ve sıfat derecesi gibi kurallarda düzenli olarak görülür.

Alfabenin tamamı ve harflerin okunuşu için Alman alfabesi ve Almanca harflerin okunuşu yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Ä Nasıl Okunur?

ä, Türkçedeki e sesine çok yakın okunur. Uzun ve kısa olmak üzere iki biçimi vardır:

  • Kısa ä (ardından çift ünsüz ya da birden çok ünsüz gelirse): Türkçe “e” ile aynıdır. Männer “menır”, Äpfel “epfıl”, März “merts”.
  • Uzun ä (ardından tek ünsüz ya da h gelirse): ağzı biraz daha açarak uzatılan e. Käse “ke:ze”, spät “şpe:t”, wählen “ve:lın”.

Bu kuralın istisnaları vardır: Ärzte “e:rtste”, Märchen “me:rhın” ve nächste “ne:hste” birden çok ünsüze rağmen uzun okunur. Emin olmadığınız kelimelerde sözlükteki okunuşa bakın.

Kısa ä ile kısa e tamamen aynı okunur: Männer ve Menge aynı sesle başlar. Uzun ä ise standart telaffuzda uzun e’den biraz daha açıktır: Bären (ayılar) ve Beeren (dut, çilek gibi meyveler), Ähre (başak) ve Ehre (onur) özenli konuşmada ayrılır. Ancak Almanya’nın birçok yerinde bu çiftler de aynı okunur; yani ä’yi e gibi okursanız anlaşılırsınız.

Almanca ä nasıl okunur: kısa ä Männer menır, uzun ä Käse ke:ze, äu Häuser hoyzır; a ile ä farkı
Almanca ä nasıl okunur: kısa ä Männer menır, uzun ä Käse ke:ze, äu Häuser hoyzır; a ile ä farkı

Almanca äu nasıl okunur?

äu bir çift ünlüdür ve Türkçedeki “oy” gibi okunur, tıpkı eu gibi: Häuser “hoyzır” (evler), Bäume “boyme” (ağaçlar), träumen “troymın” (rüya görmek). äu çoğunlukla au’lu bir kelimeden türer: Haus → Häuser, Baum → Bäume, Traum → träumen. Okunuş kurallarının tamamı için Almanca telaffuz kuralları yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Ä Harfi Ne Zaman Gelir?

ä’li kelimelerin çoğu, a’lı bir kelimenin değişmiş hâlidir. Bu değişimi bilirseniz yazımı da tahmin edebilirsiniz: kelimenin a’lı bir akrabası varsa ses e olsa bile ä yazılır (alt → älter, “elter” diye e ile değil). ä en çok şu beş durumda ortaya çıkar:

DurumÖrnekler
Çoğulder Mann → die Männer
der Apfel → die Äpfel
die Hand → die Hände
die Stadt → die Städte
der Vater → die Väter
Fiil çekimi (du, er/sie/es)fahren → du fährst, er fährt
schlafen → er schläft
tragen → er trägt
laufen → er läuft
fangen → er fängt
Komparativ (sıfat derecesi)alt → älter
lang → länger
kalt → kälter
warm → wärmer
stark → stärker
Küçültme (-chen, -lein)das Haus → das Häuschen
das Glas → das Gläschen
die Hand → das Händchen
die Katze → das Kätzchen
der Mann → das Männlein
Konjunktiv IIwar → wäre
hatte → hätte
gab → gäbe
kam → käme
lag → läge
Almanca ä ne zaman gelir: çoğul Mann Männer, fiil çekimi fahren fährt, Komparativ alt älter, küçültme Haus Häuschen, Konjunktiv II war wäre
Almanca ä ne zaman gelir: çoğul Mann Männer, fiil çekimi fahren fährt, Komparativ alt älter, küçültme Haus Häuschen, Konjunktiv II war wäre

Çoğul kuralları için Almanca çoğul yapma kuralları, sıfat dereceleri için Almanca Komparativ ve Superlativ, fiil çekimindeki ä için fahren fiil çekimi, wäre, hätte için Konjunktiv 2 yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dikkat: her çoğulda umlaut yok

Umlaut yalnız a, o, u, au içeren kelimelerde ortaya çıkabilir ve her zaman çıkmaz: der Tag → die Tage, der Hund → die Hunde, das Auto → die Autos. das Kind → die Kinder gibi i’li kelimelerde umlaut olamaz. Hangi çoğulun umlaut aldığını kelimeyle birlikte öğrenmek gerekir.

Almanca Ä ile Başlayan Kelimeler

ä ile başlayan Almanca kelimeler azdır ve çoğu a’lı bir kelimeden türer: ändern (anders: başka), älter (alt: yaşlı), Ärzte (Arzt: doktor). En sık karşılaşacağınız ä ile başlayan kelimeler:

AlmancaOkunuşuTürkçe
ähnlich[e:nlih]benzer
ändern[endırn]değiştirmek
die Änderung[enderung]değişiklik
der Ärger[ergır]öfke, sıkıntı
ärgern[ergırn]kızdırmak
die Ärztin[e:rtstin]kadın doktor
die Ärzte[e:rtste]doktorlar
die Äpfel[epfıl]elmalar
älter[eltır]daha yaşlı / eski
der Ärmel[ermıl](giysi) kol
ängstlich[engstlih]korkak, ürkek
äußern[oysırn]dile getirmek
äußerst[oysırst]son derece
(das) Ägypten[egüptın]Mısır
der Äquator[ekva:tor]ekvator
die Ära[e:ra]çağ, dönem
Okunuşlar Türkçe harflerle yaklaşıktır; iki nokta (:) önündeki ünlü uzun okunur.

Almanca Ä Harfi Olan Kelimeler

Günlük dilde ä’yi en çok kelimenin içinde görürsünüz. A1–A2 düzeyinde ilk öğreneceğiniz ä’li kelimeler:

AlmancaOkunuşuTürkçe
das Mädchen[me:thın]kız
der Käse[ke:ze]peynir
spät[şpe:t]geç
nächste[ne:hste]sonraki, gelecek
der März[merts]mart
das Getränk[gıtrenk]içecek
das Geschäft[gışeft]dükkân; iş
der Bäcker[bekır]fırıncı
das Märchen[me:rhın]masal
der Bär[be:r]ayı
die Gäste[geste]misafirler
erklären[erkle:rın]açıklamak
wählen[ve:lın]seçmek; oy vermek
zählen[tse:lın]saymak
gefährlich[gıfe:rlih]tehlikeli
die Universität[univerzite:t]üniversite
Okunuşlar Türkçe harflerle yaklaşıktır; iki nokta (:) önündeki ünlü uzun okunur.

-tät ile biten isimlerin hepsi dişildir ve Türkçedeki “-ite”ye karşılık gelir: die Universität (üniversite), die Qualität (kalite), die Realität (gerçeklik). Okunuşlarıyla daha fazla kelime için Almanca kelimeler ve okunuşları yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Ö ve Ü Umlaut

Türkçe konuşanlar için iyi haber: ö ve ü Türkçedeki ö ve ü ile hemen hemen aynı okunur ve klavyenizde zaten vardır. schön (güzel) “şö:n”, Österreich (Avusturya) “ö:stırayh”, über (üzerinde) “ü:bır”, die Tür (kapı) “tü:r” okunur. Onlar da o ve u’nun değişmiş hâlleridir: groß → größer, der Sohn → die Söhne, der Bruder → die Brüder, der Fuß → die Füße.

UmlautOkunuşÖrnekYazamazsanız
äeMädchen, Käseae
ööschön, Österreichoe
üüüber, Türue
äuoyHäuser, Bäumeaeu

Umlautu atlamak anlamı değiştirir: schon “zaten”, schön “güzel”; Mutter “anne”, Mütter “anneler”; zahlen “ödemek”, zählen “saymak”.

Almanca A Umlaut Diyalogları

Kursta yazım

Lehrerin: Schreibt bitte das Wort „Mädchen“ an die Tafel.Lütfen “Mädchen” kelimesini tahtaya yazın.

Kerem: Mit „a“ oder mit „ä“?“a” ile mi, “ä” ile mi?

Lehrerin: Mit „ä“. Man spricht es wie ein langes „e“: „Mädchen“.“ä” ile. Uzun bir “e” gibi okunur: “Mädchen”.

Kerem: Und wie schreibe ich „ä“ am Computer? Ich habe eine türkische Tastatur.Peki bilgisayarda “ä”yi nasıl yazarım? Türkçe klavyem var.

Lehrerin: Halte die Alt-Taste gedrückt und tippe 0228. Oder schreib einfach „ae“.Alt tuşunu basılı tut ve 0228 yaz. Ya da sadece “ae” yaz.

Kerem: Alles klar, danke!Anlaşıldı, teşekkürler!

Bir mesajda

Selin: Hast du meine Nachricht gelesen?Mesajımı okudun mu?

Paul: Ja. Du hast geschrieben: „Ich hatte gern mehr Zeit.“ Meinst du „hätte“?Evet. “Ich hatte gern mehr Zeit.” yazmışsın. “hätte” mi demek istedin?

Selin: Ach so! Ja: Ich hätte gern mehr Zeit.Haa! Evet: Daha çok vaktim olmasını isterdim.

Paul: Das ist ein großer Unterschied! Halte auf dem Handy einfach das „a“ gedrückt.Bu büyük fark! Telefonda “a”ya basılı tutman yeterli.

Selin: Oh, das wusste ich nicht. Danke für den Tipp!Aa, bunu bilmiyordum. İpucu için teşekkürler!

Dikkat: ä ile en sık yapılan hatalar

  • Madchen → Mädchen (ä yazamıyorsanız Maedchen)
  • Medchen → Mädchen (e gibi okunur ama ä ile yazılır)
  • elter → älter (alt’tan türediği için ä; ünlü istisna: die Eltern “anne baba” e ile yazılır)
  • Er fahrt. → Er fährt.
  • ä’yi “a” okumak: Käse “ka:ze” değil, “ke:ze” okunur.

Alıştırmalar

1a mı ä mı? Boşluğu doldurun

  1. der M__nn → die M__nner
  2. alt → __lter
  3. er f__hrt (fahren)
  4. das M__dchen
  5. der Apfel → die __pfel
  6. die H__nd → die H__nde
Cevapları göster
  1. a → ä
  2. ä
  3. ä
  4. ä
  5. Ä
  6. a → ä

2ae ile yazın

  1. Mädchen
  2. Bär
  3. Universität
  4. Äpfel
Cevapları göster
  1. Maedchen
  2. Baer
  3. Universitaet
  4. Aepfel

3Komparativ’i yazın (ä’ye dikkat)

  1. kalt → ___
  2. lang → ___
  3. warm → ___
  4. stark → ___
Cevapları göster
  1. kälter
  2. länger
  3. wärmer
  4. stärker

Sık sorulan sorular

A umlaut nasıl yapılır?

Windows’ta Alt tuşunu basılı tutup sayı tuşlarıyla 0228 yazın (büyük Ä için 0196). Mac’te a tuşuna basılı tutun ya da ABC düzeninde Option + U’ya basıp ardından a’ya basın. Telefonda a tuşuna basılı tutup menüden ä’yi seçin.

Türkçe klavyede a umlaut nasıl yazılır?

Türkçe Q ve F klavyelerde ä tuşu yoktur. En güvenli yol Alt + 0228’dir. Sık yazıyorsanız Windows’a Almanca klavye düzenini ekleyip Windows + Boşluk ile geçiş yapabilirsiniz.

Ä nasıl okunur?

ä, Türkçedeki e sesine yakın okunur. Kısa ä tam olarak e’dir (Männer “menır”), uzun ä biraz daha açık bir uzun e’dir (Käse “ke:ze”). äu ise “oy” okunur (Häuser “hoyzır”).

Umlaut ne demek?

Umlaut “ses değişimi” demektir (um-: değişme bildiren ön ek, Laut: ses). a, o ve u ünlülerinin ä, ö ve ü’ye dönüşmesini ve harfin üzerindeki iki noktayı anlatır.

Ä yerine ae yazılabilir mi?

Evet. ä yazamadığınızda ae yazmak doğru kabul edilir: Mädchen → Maedchen. Noktaları atıp yalnız a yazmak ise yanlıştır, çünkü kelimenin anlamı değişebilir (hatte / hätte).

Almanca noktalı a nasıl yazılır?

Almanca noktalı (iki noktalı) a, a umlaut yani ä harfidir. Bilgisayarda Alt + 0228, Mac’te Option + U ve a, telefonda a tuşuna basılı tutarak yazılır; ya da bu sayfadan kopyalayabilirsiniz.