Almanca B Harfi (ß): Nasıl Okunur, Klavyede ve Telefonda Nasıl Yazılır, ß ile Kelimeler

Almanca B harfi diye aranan harf aslında bir B değildir: ß harfinin adı Eszett (es-tset) ya da scharfes S (keskin s), okunuşu da Türkçedeki s sesidir. Straße “ştra:se”, groß “gro:s” okunur. Bu harf B’ye benzediği için Türkçede “Almanca B harfi” ya da “beta harfi” diye anılır, ama Yunanca β (beta) ile ne sesi ne de kökeni ortaktır. Aşağıdaki tabloda Almancada sert s sesinin üç yazılışını, ardından ß’nin ne zaman kullanıldığını, klavyede ve telefonda nasıl yazıldığını, büyük ẞ’yi ve ß içeren kelimeleri bulacaksınız.

Almanca B Harfi (ß) Nedir?

YazımNe zaman?OkunuşÖrnek
ßUzun ünlüden ya da çift ünlüden (au, ei, eu, äu) sonra gelen sert ssStraße, Fuß, heißen, außen
ssKısa ünlüden sonra gelen sert ssFluss, Wasser, dass, essen
sÜnlü önünde ve iki ünlü arasında (yumuşak, z’ye yakın); hece sonundaz / sSonne, Rose, lesen, Haus
SSKelimenin tamamı büyük harfle yazılınca (yaygın yol)sSTRASSE
ẞBüyük harfli yazımda 2017’den beri izin verilen seçeneksSTRAẞE

Kısaca

  • ß bir B değildir; adı Eszett ya da scharfes S, okunuşu Türkçedeki s’dir.
  • Uzun ünlü ya da çift ünlüden sonra ß: Fuß, groß, heiß. Kısa ünlüden sonra ss: Fluss, Kuss, muss.
  • Hiçbir Almanca kelime ß ile başlamaz.
  • Klavyede: Windows’ta Alt + 0223, Mac’te (ABC düzeni) Option + S. Telefonda s tuşuna basılı tutun.
  • Büyük harfle STRASSE ya da STRAẞE yazılır. İsviçre ve Lihtenştayn’da ß hiç kullanılmaz, yerine ss yazılır.

Kısa bir ad notu: Eszett, harfin iki parçasının adlarından gelir: Es (s harfi) + Zett (z harfi). ß, Almanca alfabenin 26 harfine dahil değildir; ä, ö, ü ile birlikte Almancaya özgü özel harflerden sayılır. Alfabenin tamamı için Alman alfabesi ve Almanca harflerin okunuşu yazımıza, umlautlu harfler için A Umlaut yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca B Harfi Nasıl Okunur?

ß her zaman sert s okunur, yani Türkçedeki “ses, masa” kelimelerindeki s gibi. Asla “b” ya da “z” okunmaz. Harfin kendisini söylerken ise adını kullanırsınız: “es-tset”.

ß’yi tanımanın en kolay yolu önündeki ünlüye bakmaktır. ß’den önceki ünlü uzun okunur ya da bir çift ünlüdür. Bu yüzden ß, okurken size “önceki ünlüyü uzat” der:

KelimeOkunuşTürkçe
die Straße[ştra:se]cadde, sokak
der Fuß[fu:s]ayak
groß[gro:s]büyük
heißen[haysın]adı … olmak
weiß[vays]beyaz; (ich) biliyorum
der Gruß[gru:s]selam
die Grüße[grü:se]selamlar
süß[zü:s]tatlı
der Spaß[şpa:s]eğlence, şaka
der Fußball[fu:sbal]futbol
Okunuşlar Türkçe harflerle yaklaşıktır; iki nokta (:) önündeki ünlü uzun okunur.

Karşılaştırın: Fuß (ayak) “fu:s”, uzun u ile okunur; Fluss (nehir) “flus”, kısa u ile okunur. İkisinin sonunda aynı s sesi vardır. Farkı yazımdaki ß ve ss gösterir. Almancadaki diğer okunuş kuralları için Almanca telaffuz kuralları yazımıza bakabilirsiniz.

Dikkat: s her zaman sert değildir

Standart Almancada tek s ünlüden önce yumuşak, “z”ye yakın okunur (Güney Almanya, Avusturya ve İsviçre’de çoğu zaman serttir): Sonne “zone”, lesen “le:zın”, Rose “ro:ze”. Sert s sesini garanti eden yazımlar ß ve ss’dir. Bu yüzden reisen (seyahat etmek, “rayzın”) ile reißen (yırtmak, “raysın”) farklı okunur.

Almanca B Harfi Ne Zaman Kullanılır?

Bugünkü kural, 1996 yazım reformuyla gelen kuraldır ve tek soruya dayanır: sert s sesinden önceki ünlü uzun mu, kısa mı?

  • Uzun ünlü → ß: die Straße, der Fuß, groß, süß, der Spaß, die Soße
  • Çift ünlü (au, ei, eu, äu) → ß: heißen, weiß, heiß, außen, draußen, fleißig
  • Kısa ünlü → ss: der Fluss, der Kuss, das Wasser, essen, dass, die Klasse
Almanca ß mı ss mi s mi karar şeması: sert s sesi, önceki ünlü uzun ya da çift ünlüyse ß (Straße, heißen), kısaysa ss (Fluss, Wasser), yumuşak s sesiyse s (Rose, lesen)
Almanca ß mı ss mi s mi karar şeması: sert s sesi, önceki ünlü uzun ya da çift ünlüyse ß (Straße, heißen), kısaysa ss (Fluss, Wasser), yumuşak s sesiyse s (Rose, lesen)

Pratik bir deneme: Kelimeyi çoğul ya da uzun hâline getirin. Fuß → Füße gibi s sert kalıyorsa ve ünlü uzunsa ß yazılır. Haus → Häuser ya da Glas → Gläser gibi s yumuşuyorsa tek s yazılır. Bu yüzden Haus ve Glas sonu sert okunsa da ß almaz.

Almanca fiil çekiminde ß ve ss değişimi

Aynı fiilin çekimlerinde ünlünün uzunluğu değişince yazım da değişir. Kural burada da aynıdır: uzun ünlüde ß, kısa ünlüde ss.

Kelimeß ile (uzun ünlü / çift ünlü)ss ile (kısa ünlü)
wissen (bilmek)ich weiß, du weißt, er weißwir wissen, ihr wisst, gewusst
müssen (zorunda olmak)—ich muss, du musst, wir müssen
essen (yemek)er aß, wir aßen (geçmiş)wir essen, gegessen
schließen (kapatmak)schließen, er schließter schloss, geschlossen
gießen (sulamak)gießen, sie gießtsie goss, gegossen
beißen (ısırmak)beißen, der Hund beißter biss, gebissen
genießen (tadını çıkarmak)genießengenoss, genossen
der Fluss (nehir)—der Fluss, die Flüsse
der Fuß (ayak)der Fuß, die Füße—

En sık karşılaşacağınız iki fiil wissen ve müssen’dir: Ich weiß es nicht. (Bilmiyorum.) Ich muss jetzt gehen. (Şimdi gitmem lazım.) Çekimleri için müssen fiil çekimi ve essen fiilinin çekimi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Almanca -nis ile biten kelimeler ve kısa kelimeler

İki küçük ayrıntı daha var. -nis ile biten isimler tekilde tek s, çoğulda ss alır: das Ergebnis → die Ergebnisse, das Zeugnis → die Zeugnisse. Ayrıca sık kullanılan bazı kısa kelimeler kısa ünlülü olsa da tek s ile yazılır: das, was, es, bis, der Bus. aus ve Haus gibi çift ünlülü bazı kelimeler de ß almaz, çünkü s’leri aslında yumuşak s’dir (Häuser).

Almanca B Harfi Klavyede Nasıl Yazılır?

Türkçe Q ve F klavyelerde ß için ayrı bir tuş yoktur. Kalıcı bir çözüm istiyorsanız Windows’a Almanca klavye düzenini ekleyebilirsiniz. Tek tük kullanım içinse aşağıdaki kısayollar yeter:

Nerede?Küçük ßBüyük ẞ
Windows (sayı tuş takımı)Alt basılıyken 0223Alt kodu yok; Word yolunu ya da kopyalamayı kullanın
Windows (eski kod)Alt basılıyken 225—
Windows sembol paneliWindows + . (nokta) → Sembollergenellikle yok; Word yolunu ya da kopyalamayı kullanın
Mac (ABC düzeni)Option (⌥) + SKarakter Görüntüleyici’den (Control + Command + Boşluk)
Almanca klavye (Windows)0’ın sağındaki ß tuşustandart düzende yok; yalnız genişletilmiş (E1/T2) düzenlerde
Word00DF yazıp Alt + X1E9E yazıp Alt + X
HTMLßẞ
Android (Gboard, Samsung)s tuşuna basılı tutunbüyük harf modunda S’ye basılı tutun (klavyeye göre)
iPhone, iPads tuşuna basılı tutun—
Almanca B harfi (ß) klavyede ve telefonda nasıl yazılır: Windows’ta Alt + 0223, Mac’te Option + S, telefonda s tuşuna basılı tutmak
Almanca B harfi (ß) klavyede ve telefonda nasıl yazılır: Windows’ta Alt + 0223, Mac’te Option + S, telefonda s tuşuna basılı tutmak

Almanca B harfi Windows’ta Alt kodu ile

  1. Num Lock’u açın.
  2. Alt tuşunu basılı tutun ve klavyenin sağındaki sayı tuşlarıyla 0223 yazın.
  3. Alt’ı bırakınca ß çıkar. Alt + 225 de çoğu bilgisayarda aynı sonucu verir.

Sayı tuş takımı olmayan dizüstü bilgisayarlarda Alt kodları çalışmayabilir. O zaman Windows + . (nokta) ile sembol panelini açıp ß’yi seçebilir ya da aşağıdaki kutudan kopyalayabilirsiniz.

Almanca B harfi Mac’te

Mac’te ABC (ABD İngilizce) klavye düzeninde Option (⌥) + S tuşlarına birlikte basmak yeterlidir. Almanca Mac klavyede ß’nin kendi tuşu vardır. Türkçe düzeninizde bu kısayol ß vermezse ya da büyük ẞ gerekiyorsa Karakter Görüntüleyici’yi (Control + Command + Boşluk) açıp “sharp s” diye aratabilirsiniz.

Almanca B harfi Word’de

Word’de 00DF yazıp hemen ardından Alt + X’e basarsanız kod ß’ye dönüşür. Büyük ẞ için 1E9E yazıp yine Alt + X’e basın. Word’deki Ekle → Simge menüsünden de iki harfi bulabilirsiniz.

Almanca B Harfi Telefonda Nasıl Yazılır?

Telefonda kısayol aramanıza gerek yok: s tuşuna basılı tutun, açılan küçük menüden ß’yi seçin. Bu yöntem Android’de (Gboard, Samsung Klavye) ve iPhone’da Türkçe klavyeyle de çalışır. Menüde ß yoksa klavye ayarlarından Almancayı ikinci dil olarak ekleyin; Almanca klavyede ß menüde hep yer alır; otomatik düzeltme de çoğu zaman Strasse yazdığınızda Straße önerir.

Almanca B Harfi Kopyala

Harfi seçip kopyalayabilirsiniz (bilgisayarda Ctrl + C, telefonda basılı tutup “Kopyala”):

ß   ẞ

HarfAdUnicodeHTML
ßküçük EszettU+00DFß
ẞbüyük EszettU+1E9Eẞ
βYunanca küçük beta (Almanca değil!)U+03B2β

Dikkat: β ile ß aynı harf değil

Yunanca β (beta) ile Almanca ß birbirine benzer, ama başka harflerdir. Almanca bir metinde Straβe ya da groβ yazarsanız arama motorları ve yazım denetleyicileri kelimeyi tanımaz, okuyan da yazım hatası olarak görür. Adres, CV ya da e-posta yazarken mutlaka ß kullanın; ß yazamıyorsanız ss yazın: Strasse, gross.

Almanca Büyük B Harfi (ẞ)

Uzun süre ß’nin büyük harfi yoktu, çünkü hiçbir kelime ß ile başlamaz. Kelimenin tamamı büyük harfle yazıldığında ß yerine SS konuyordu: Straße → STRASSE. Büyük ẞ, 2008’de Unicode’a girdi. Almanca yazım kurallarını belirleyen Rat für deutsche Rechtschreibung (Alman Yazım Konseyi) ise 2017’de ẞ’yi resmî yazıma aldı. Bugün iki yazım da doğrudur:

Normal yazımBüyük harfle (yaygın)Büyük harfle (ẞ ile)
die StraßeDIE STRASSEDIE STRAẞE
großGROSSGROẞ
GrüßeGRÜSSEGRÜẞE
FußballFUSSBALLFUẞBALL
Almanca büyük B harfi ẞ: Straße kelimesi büyük harfle STRASSE ya da STRAẞE yazılır; Yunanca β ile Almanca ß farklı harflerdir
Almanca büyük B harfi ẞ: Straße kelimesi büyük harfle STRASSE ya da STRAẞE yazılır; Yunanca β ile Almanca ß farklı harflerdir

Büyük ẞ özellikle resmî belgelerde işe yarar. MASSE yazımı hem Maße (ölçüler) hem Masse (kütle) okunabilir; MAẞE ise ancak ilk anlama gelir. Resmî belgelerde Weiß gibi soyadlar büyük harfle yazılınca WEISS mi Weiß mi okunacağı karışabiliyordu; bazı belgelerde WEIß gibi melez yazımlar bile kullanıldı. Büyük harf kuralları için Almanca büyük harfler yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca B Harfi ile Kelimeler

“Almanca B harfi ile başlayan kelimeler” aramasının kısa cevabı şu: ß ile başlayan Almanca kelime yoktur. ß yalnızca kelimenin içinde ya da sonunda bulunur. Aşağıda günlük dilde en sık karşılaşacağınız ß’li kelimeleri ve neden ß aldıklarını bulacaksınız:

AlmancaOkunuşuTürkçeNeden ß?
die Straße[ştra:se]cadde, sokakuzun a
der Fuß[fu:s]ayakuzun u
groß[gro:s]büyükuzun o
heißen[haysın]adı … olmakei
weiß[vays]beyaz; (ich) biliyorumei
der Gruß[gru:s]selamuzun u
die Grüße[grü:se]selamlaruzun ü
süß[zü:s]tatlıuzun ü
der Spaß[şpa:s]eğlence, şakauzun a
der Fußball[fu:sbal]futboluzun u
außen[aosın]dışarıda, dışau
außer[aosır]-den başka, hariçau
draußen[draosın]dışarıdaau
fleißig[flaysih]çalışkanei
heiß[hays]sıcakei
beißen[baysın]ısırmakei
schließen[şli:sın]kapatmakuzun i (ie)
gießen[gi:sın](çiçek) sulamakuzun i (ie)
genießen[gıni:sın]tadını çıkarmakuzun i (ie)
fließen[fli:sın]akmakuzun i (ie)
der Strauß[ştraos]buket; devekuşuau
die Soße[zo:se]sosuzun o
bloß[blo:s]sadece, yalnızcauzun o
das Maß[ma:s]ölçüuzun a
gemäß[gıme:s]-e göreuzun ä
der Kloß[klo:s]köfte, hamur topuuzun o

Almanca B harfi ile örnek cümleler

AlmancaTürkçe
Wie heißt du?Adın ne?
Ich wohne in der Goethestraße 12.Goethe Caddesi 12 numarada oturuyorum.
Das weiß ich nicht.Bunu bilmiyorum.
Heute ist es sehr heiß.Bugün hava çok sıcak.
Mein Bruder spielt gern Fußball.Erkek kardeşim futbol oynamayı sever.
Viele Grüße aus Berlin!Berlin’den çok selamlar!
Der Kuchen ist zu süß.Pasta fazla tatlı.
Bitte schließen Sie die Tür.Lütfen kapıyı kapatın.
Viel Spaß im Urlaub!Tatilde iyi eğlenceler!
Die Kinder spielen draußen.Çocuklar dışarıda oynuyor.

Adres yazarken ß’yi en çok Straße kelimesinde kullanırsınız. Kısaltması Str. olur: Goethestr. 12. Örnek adresler için Almanca adres örneği yazımıza; mektup ve e-posta kapanışındaki Viele Grüße için Almanca adres yazma yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca ß ve ss Farkı

ß ile ss aynı sesi verir, ama yerleri farklıdır. Yanlış harf bazen kelimenin anlamını da değiştirir:

ß ileTürkçess ileTürkçe
die Maßeölçülerdie Massekütle, kalabalık
in Maßenölçülü olarakin Massenyığınla, çok miktarda
die Bußekefaret, cezadie Busseotobüsler
er aßo yedi (geçmiş)das Assas (iskambil)
der Fußayakder Flussnehir

En ünlü örnek in Maßen ile in Massen’dir: Alkohol in Maßen trinken “ölçülü içmek”, Alkohol in Massen trinken ise “çok fazla içmek” demektir.

Almanca das mı dass mı?

ss ile en sık karıştırılan kelime dass’tır. dass (ki) bir bağlaçtır ve yan cümle başlatır: Ich weiß, dass du müde bist. (Yorgun olduğunu biliyorum.) das ise artikel ya da zamirdir: das Buch (kitap). Reformdan önce bağlaç daß yazılıyordu. Ayrıntılar için dass kullanımı yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca İsviçre’de ß neden yok?

İsviçre ve Lihtenştayn Almancasında ß kullanılmaz; her yerde ss yazılır: Strasse, gross, Grüsse. Bu bir hata değil, İsviçre’nin resmî yazım geleneğidir. Avusturya ise Almanya gibi ß kullanır. İsviçre’den gelen bir metinde Fuss gördüğünüzde bunun Fuß olduğunu bilmeniz yeterli.

Almanca B Harfinin Tarihi

ß, eski Alman yazılarında art arda gelen iki harfin bitişik yazılmasından doğdu. Gotik (Fraktur) yazıda uzun s (ſ) ile z (ʒ) yan yana yazılıyordu: ſʒ. Zamanla bu ikili tek bir işarete dönüştü. Latin harfli yazıda ise uzun s ile kısa s’nin bitişik yazımı (ſs) aynı işareti verdi. Bugünkü B’ye benzeyen biçimin bu iki bitişik yazımdan hangisinden geldiği tarihçiler arasında tartışmalıdır; ikisi de harfin biçimini etkilemiştir.

1996 yazım reformu kuralı değiştirdi. Önceden kelime sonunda ve ünsüz önünde kısa ünlüden sonra da ß yazılıyordu. Reformdan sonra kısa ünlüden sonra ss yazılır:

1996 öncesiBugünTürkçe
daßdasski
mußmusszorunda
FlußFlussnehir
KußKussöpücük
SchloßSchlossşato; kilit
BißBissısırık
ißtisst(o) yiyor

Eski kitaplarda, eski tabelalarda ve bazı sözlüklerde hâlâ daß, muß, Fluß görebilirsiniz. Bunlar bugün yanlış kabul edilir; yazarken yeni yazımı kullanın.

Almanca B Harfi Diyalogları

Online formu doldururken

Elif: Jonas, wie schreibt man „Straße“?Jonas, “Straße” nasıl yazılıyor?

Jonas: Mit Eszett: S-T-R-A-Eszett-E.Eszett ile: S-T-R-A-Eszett-E.

Elif: Ich habe kein ß auf meiner Tastatur. Darf ich „ss“ schreiben?Klavyemde ß yok. “ss” yazabilir miyim?

Jonas: Im Notfall geht das. Aber du kannst auch Alt und 0223 drücken.Mecbur kalırsan olur. Ama Alt ve 0223’e de basabilirsin.

Elif: Oh, das funktioniert! Ich wohne in der Schillerstraße 5.Aa, çalışıyor! Schiller Caddesi 5 numarada oturuyorum.

Jonas: Super. Und jetzt noch dein Nachname.Süper. Şimdi de soyadın.

Mesajlaşırken

Can: Wie schreibst du so schnell „ß“ auf dem Handy?Telefonda “ß”yi nasıl bu kadar hızlı yazıyorsun?

Lena: Ganz einfach: Ich halte das „s“ gedrückt.Çok kolay: “s”ye basılı tutuyorum.

Can: Ah, jetzt sehe ich es! Und am Computer?Ah, şimdi görüyorum! Peki bilgisayarda?

Lena: Ich habe eine deutsche Tastatur. Da gibt es eine eigene Taste.Almanca klavyem var. Orada ayrı bir tuşu var.

Can: Ich drücke immer Alt und 0223. Das ist mühsam.Ben hep Alt ve 0223’e basıyorum. Zahmetli.

Lena: Dann installier doch das deutsche Tastaturlayout. Das geht schnell.O zaman Almanca klavye düzenini kur. Hemen kurulur.

Dikkat: B harfinde en sık yapılan hatalar

  • Straβe (Yunanca beta) → Straße
  • Fluß → Fluss (kısa ünlü)
  • Fuss → Fuß (uzun ünlü; İsviçre’de Fuss doğrudur)
  • daß → dass
  • Ich weis es nicht. → Ich weiß es nicht.
  • ß’yi “b” okumak: heißen “haybın” değil, “haysın” okunur.

Alıştırmalar

1ß mi ss mi? Boşluğu doldurun

  1. der Fu__ (ayak)
  2. der Flu__ (nehir)
  3. gro__ (büyük)
  4. das Wa__er (su)
  5. hei__en (adı … olmak)
  6. der Ku__ (öpücük)
  7. die Stra__e (cadde)
  8. wir wi__en (biliyoruz)
Cevapları göster
  1. ß
  2. ss
  3. ß
  4. ss
  5. ß
  6. ss
  7. ß
  8. ss

2Büyük harfle yazın (SS ile)

  1. die Straße
  2. groß
  3. Grüße
  4. der Fußball
Cevapları göster
  1. DIE STRASSE
  2. GROSS
  3. GRÜSSE
  4. DER FUSSBALL

3Fiili doğru yazın

  1. Ich ___ es nicht. (wissen)
  2. Du ___ jetzt gehen. (müssen)
  3. Er ___ die Tür. (schließen, şimdiki zaman)
  4. Er ___ die Tür. (schließen, geçmiş zaman)
Cevapları göster
  1. weiß
  2. musst
  3. schließt
  4. schloss

Sık sorulan sorular

Almanca B harfi nedir?

Türkçede “Almanca B harfi” denen harf ß’dir. Adı Eszett ya da scharfes S’dir ve sert “s” okunur. Görünüşü B’ye benzese de B ile ilgisi yoktur.

Almanca B harfi nasıl okunur?

Türkçedeki s gibi, sert okunur: Straße “ştra:se”, groß “gro:s”. Harfin adı ise “es-tset” diye söylenir.

Almanca B harfi klavyede nasıl yapılır?

Windows’ta Alt tuşunu basılı tutup sayı tuşlarıyla 0223 yazın. Mac’te ABC düzeninde Option + S’ye basın. Word’de 00DF yazıp Alt + X’e basabilirsiniz.

Almanca B harfi telefonda nasıl yazılır?

Android’de ve iPhone’da s tuşuna basılı tutun, açılan menüden ß’yi seçin.

ß yerine ss yazılabilir mi?

ß yazamadığınız durumlarda ss yazmak kabul edilir ve İsviçre’de zaten her zaman ss yazılır. Almanya ve Avusturya’da doğru yazım ß’dir.

Almanca beta harfi ile ß aynı mı?

Hayır. β Yunan alfabesindeki beta harfidir, ß ise Almancaya özgü Eszett harfidir. Almanca metinlerde β kullanmak yazım hatasıdır.

Almanca büyük B harfi var mı?

Evet, ẞ. 2017’den beri resmî yazımda kullanılabilir, ama büyük harfli yazımda en yaygın yol hâlâ SS’dir: STRASSE ya da STRAẞE.

Bu konu Almanca A1 düzeyinin ilk konularındandır. Alfabe ve okunuşla birlikte öğrenmenizi öneririz.