Konjunktiv 1 Nedir? Almanca Dolaylı Anlatım (Indirekte Rede) Konu Anlatımı, Çekimi ve Örnekler

Konjunktiv 1 (Konjunktiv I), Almancada başkasının sözünü aktarırken kullanılan kiptir. Türkçede “-mış” ya da “… dediğini, … olduğunu söyledi” ile anlattığımız aktarma cümlelerine karşılık gelir: Ali sagt: „Ich bin krank.“ → Ali sagt, er sei krank. (Ali hasta olduğunu söylüyor / Ali hastaymış.) Bu yapıya dolaylı anlatım (indirekte Rede) denir. Konjunktiv 1 en çok haberlerde, gazetelerde ve resmî metinlerde görülür; konuşanın, aktardığı bilginin doğruluğunu üstlenmediğini gösterir. Aşağıda Konjunktiv 1 çekimini, sei, habe, werde biçimlerini, zamanları, Konjunktiv 2 ile yer değiştirme kuralını, dolaylı soru ve emir cümlelerini, örnekleri ve alıştırmaları bulacaksınız.

Kısaca

  • Görev: başkasının sözünü tarafsız aktarmak (haber dili, resmî dil).
  • Yapım: mastar gövdesi + -e, -est, -e, -en, -et, -en → er komme, er habe; sein → er sei
  • Geçmiş: habe / sei + Partizip II → er habe gearbeitet, er sei gegangen
  • Biçim normal çekimle aynıysa Konjunktiv 2 kullanılır: sie haben → sie hätten
Konjunktiv 1 ile dolaylı anlatım: doğrudan anlatım Ali sagt: Ich bin krank; dolaylı anlatım Ali sagt, er sei krank (Ali hasta olduğunu söylüyor)
Konjunktiv 1 ile dolaylı anlatım: doğrudan anlatım Ali sagt: Ich bin krank; dolaylı anlatım Ali sagt, er sei krank (Ali hasta olduğunu söylüyor)

Konjunktiv 1 ve 2’yi örneklerle, sesli çalışmak için uygulamamızdaki Almanca Konjunktiv dersini açabilirsiniz.

Konjunktiv 1 Nedir?

Almancada bir sözü iki türlü aktarabilirsiniz. Doğrudan anlatımda (direkte Rede) söz tırnak içinde aynen verilir. Dolaylı anlatımda (indirekte Rede) tırnak kalkar, zamirler değişir ve fiil Konjunktiv 1’e girer:

AlmancaTürkçe
Die Lehrerin sagt: „Der Test ist leicht.“Öğretmen: “Sınav kolay.” diyor. (doğrudan)
Die Lehrerin sagt, der Test sei leicht.Öğretmen sınavın kolay olduğunu söylüyor. (dolaylı, Konjunktiv 1)
Die Lehrerin sagt, dass der Test leicht ist.Öğretmen sınavın kolay olduğunu söylüyor. (dolaylı, günlük dil, Indikativ)

Konjunktiv 1’in mesajı şudur: “Bunu ben söylemiyorum, o söylüyor.” Bu yüzden gazeteciler, polis raporları ve resmî açıklamalar Konjunktiv 1’i sever; böylece bilginin kaynağı açıkça gösterilir ve yazar tarafsız kalır. Günlük konuşmada ise çoğu zaman normal kip (Indikativ) ya da Konjunktiv 2 kullanılır. Yani Konjunktiv 1’i önce okurken tanımayı, sonra yazıda kullanmayı öğrenmek yeterlidir.

Konjunktiv 1 Nasıl Yapılır? Çekim Tablosu

Konjunktiv 1, fiilin mastar gövdesinden yapılır: mastarın sonundaki -en atılır, yerine -e, -est, -e, -en, -et, -en ekleri gelir. Düzenli ve düzensiz fiillerde kural aynıdır; Präsens’teki gövde değişimi (du nimmst, er fährt) Konjunktiv 1’de olmaz: er nehme, er fahre.

KişiEkkommenkönnen
ich-ekommekönne
du-estkommestkönnest
er/sie/es-ekommekönne
wir-enkommenkönnen
ihr-etkommetkönnet
sie/Sie-enkommenkönnen

Aynı kural bütün fiillerde geçerlidir: machen → er mache, wissen → er wisse, nehmen → er nehme.

Soluk gösterilen biçimler normal çekimle (Indikativ) aynıdır; bu yüzden pratikte kullanılmaz, yerine Konjunktiv 2 gelir (aşağıya bakın). En çok kullanılan biçim 3. tekil şahıstır, çünkü haberlerde hep başkası anlatılır: er mache, sie komme, es gebe. es gibt → es gebe: Der Sprecher sagt, es gebe keine Probleme. (Sözcü sorun olmadığını söylüyor.)

sei, habe, werde: sein, haben, werden Konjunktiv 1 Çekimi

Kişiseinhabenwerden
ichseihabewerde
dusei(e)sthabestwerdest
er/sie/esseihabewerde
wirseienhabenwerden
ihrseiethabetwerdet
sie/Sieseienhabenwerden

sein Konjunktiv 1’de bütün kişilerde normal çekimden farklıdır ve bu yüzden en sık görülen biçimdir: Er sagt, er sei Lehrer. (Öğretmen olduğunu söylüyor.) Sie sagen, sie seien zufrieden. (Memnun olduklarını söylüyorlar.) haben ve werden ise yalnız du, er/sie/es, ihr biçimlerinde farklıdır. Normal çekimler için sein fiil çekimi ve haben fiil çekimi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Modal fiiller de mastar gövdesinden çekilir ve Umlaut korunur: können → er könne, müssen → er müsse.

Modal fiilKonjunktiv IÖrnek
könnenkönneEr sagt, er könne nicht kommen.
Gelemeyeceğini söylüyor.
müssenmüsseSie meint, sie müsse mehr arbeiten.
Daha çok çalışması gerektiğini düşünüyor.
dürfendürfeDer Arzt sagt, er dürfe keinen Kaffee trinken.
Doktor, onun kahve içmemesi gerektiğini söylüyor.
sollensolleSie sagt, ich solle warten.
Beklememi söylüyor.
wollenwolleEr erklärt, er wolle Arzt werden.
Doktor olmak istediğini açıklıyor.
mögenmögeEr bat, man möge ihn nicht stören.
Rahatsız edilmemeyi rica etti.

Modal fiillerin normal çekimi için Almanca modal fiiller yazımıza bakabilirsiniz.

Konjunktiv 1 Yerine Konjunktiv 2: Ne Zaman?

Konjunktiv 1 normal çekimle aynıysa Konjunktiv 2 kullanılır: er habe (farklı) Konjunktiv 1 kalır; sie haben (aynı) → sie hätten; sie kaufen (K2 de aynı) → sie würden ein Haus kaufen
Konjunktiv 1 normal çekimle aynıysa Konjunktiv 2 kullanılır: er habe (farklı) Konjunktiv 1 kalır; sie haben (aynı) → sie hätten; sie kaufen (K2 de aynı) → sie würden ein Haus kaufen

Konjunktiv 1 biçimi normal çekimle (Indikativ) aynıysa okuyucu aktarma olduğunu anlayamaz. O zaman Konjunktiv 2 kullanılır. Konjunktiv 2 de belirsizse würde + mastar gelir:

DoğrudanKonjunktiv 1SorunKullanılan
„Ich habe keine Zeit.“er habefarklıEr sagt, er habe keine Zeit.
„Wir haben keine Zeit.“sie habenIndikativ ile aynıSie sagen, sie hätten keine Zeit.
„Wir kommen morgen.“sie kommenIndikativ ile aynıSie sagen, sie kämen morgen. / … sie würden morgen kommen.
„Wir kaufen ein Haus.“sie kaufenK2 (kauften) de Präteritum ile aynıSie sagen, sie würden ein Haus kaufen.

Kısacası sıra şöyledir: Konjunktiv 1 → (aynıysa) Konjunktiv 2 → (o da aynıysa) würde + mastar. Konjunktiv 2 çekimi için Konjunktiv 2 yazımıza bakabilirsiniz.

Konjunktiv 1 Zamanları: Şimdi, Geçmiş ve Gelecek

Konjunktiv 1’de pratikte üç zaman kullanılır (Futur II: er werde gearbeitet haben, çok seyrektir). Doğrudan anlatımdaki bütün geçmiş zamanlar (Präteritum, Perfekt, Plusquamperfekt) tek bir geçmiş biçimine dönüşür: habe / sei + Partizip II.

Konjunktiv 1 zamanları: şimdi er sei müde, geçmiş er sei krank gewesen / er habe gearbeitet, gelecek er werde kommen
Konjunktiv 1 zamanları: şimdi er sei müde, geçmiş er sei krank gewesen / er habe gearbeitet, gelecek er werde kommen
ZamanDoğrudan anlatımDolaylı anlatım (K1)
Şimdi (Gegenwart)Er sagt: „Ich bin müde.“Er sagt, er sei müde.
Yorgun olduğunu söylüyor.
Geçmiş (Präteritum)Er sagt: „Ich war krank.“Er sagt, er sei krank gewesen.
(Önceden) hasta olduğunu söylüyor.
Geçmiş (Perfekt)Er sagt: „Ich habe gearbeitet.“Er sagt, er habe gearbeitet.
Çalıştığını söylüyor.
Geçmiş (Plusquamperfekt)Er sagt: „Ich war gegangen.“Er sagt, er sei gegangen.
Gitmiş olduğunu söylüyor.
Gelecek (Futur I)Er sagt: „Ich werde kommen.“Er sagt, er werde kommen.
Geleceğini söylüyor.

Ana cümlenin zamanı (er sagt ya da er sagte) Konjunktiv 1’i etkilemez: Er sagte, er sei müde. (Yorgun olduğunu söyledi.) İngilizcedeki gibi bir zaman kaydırması yoktur; Türkçede de böyledir. Partizip II biçimleri için Partizip 2 yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Dolaylı Anlatım (Indirekte Rede) Nasıl Kurulur?

Doğrudan bir cümleyi dolaylı anlatıma çevirmek için dört adım yeter:

AdımNe değişir?Örnek
1tırnak kalkar, virgül gelirTom sagt: „…“ → Tom sagt, …
2zamir ve iyelik değişirich → er, mein → sein
3fiil Konjunktiv 1’e girerich bin → er sei, ich habe → er habe
4gerekirse yer ve zaman ifadeleri değişirheute → an diesem Tag
AlmancaTürkçe
Tom sagte: „Ich habe heute meinen Schlüssel verloren.“Tom: “Bugün anahtarımı kaybettim.” dedi.
Tom sagte, er habe an diesem Tag seinen Schlüssel verloren.Tom o gün anahtarını kaybettiğini söyledi.

dass ile ve dass olmadan

Dolaylı anlatım dass ile de kurulabilir. dass kullanılırsa çekimli fiil sona gider; kullanılmazsa fiil ikinci sırada kalır: Er sagt, dass er krank sei. · Er sagt, er sei krank. Yazı dilinde dass’sız biçim daha yaygındır. Yan cümle düzeni için Almanca yan cümle bağlaçları yazımıza bakabilirsiniz.

Yer ve zaman ifadelerinin değişimi

Söz başka bir zamanda ya da yerde aktarılıyorsa “bugün, burada” gibi ifadeler değişir:

DoğrudanDolaylıTürkçe
heutean diesem Tagbugün → o gün
gesternam Tag davordün → bir önceki gün
morgenam nächsten Tagyarın → ertesi gün
jetztdamals, zu diesem Zeitpunktşimdi → o sırada
hierdortburada → orada
dieserjener, derbu → o

Dolaylı Soru Cümleleri

Soru aktarılırken soru kelimesi (wann, wo, warum …) ya da evet/hayır sorularında ob (-ıp -ımadığını) kullanılır; fiil sona gider:

AlmancaTürkçe
Sie fragt: „Hast du Zeit?“ → Sie fragt, ob ich Zeit habe.Vaktim olup olmadığını soruyor.
Er fragt: „Wo wohnst du?“ → Er fragt, wo ich wohne.Nerede oturduğumu soruyor.
Der Gast fragte, wann das Frühstück beginne.Misafir kahvaltının ne zaman başladığını sordu.

ich ve wir biçimleri Indikativ ile aynı olduğundan (ich habe, ich wohne) bu tür kısa sorularda normal kip de kabul edilir; özenli yazıda ob ich Zeit hätte da kullanılır.

Soru kelimeleri için Almanca soru kelimeleri (W-Fragen) yazımıza bakabilirsiniz.

Dolaylı Emir Cümleleri

Emir aktarılırken sollen (emir, talimat) ya da daha kibar mögen (rica) Konjunktiv 1’de kullanılır:

AlmancaTürkçe
Der Arzt sagt: „Bleiben Sie im Bett!“ → Der Arzt sagt, ich solle im Bett bleiben.Doktor yatakta kalmamı söylüyor.
Die Mutter sagt: „Mach die Tür zu!“ → Sie sagt, er solle die Tür zumachen.Annesi kapıyı kapatmasını söylüyor.
Er bat: „Helfen Sie mir bitte!“ → Er bat, man möge ihm helfen.Kendisine yardım edilmesini rica etti.

Haberlerde ve Resmî Metinlerde Konjunktiv 1

Haber dili, Konjunktiv 1’in asıl kullanıldığı yerdir. laut (… -e göre) ve zufolge (… -e göre) ile kaynak zaten belli olduğundan Indikativ de doğrudur; Konjunktiv 1 mesafeyi ayrıca vurgular. Aşağıdaki kısa haber metnini okuyun ve Konjunktiv 1 biçimlerini bulun:

Haber

Der Bürgermeister hat am Montag erklärt, die neue Brücke sei fast fertig.

Die Bauarbeiten würden im Mai beendet, sagte er. Es gebe keine Probleme mit dem Budget.

Ein Sprecher der Opposition behauptete dagegen, die Kosten seien viel höher als geplant.

Die Polizei teilte mit, die Straße werde am Wochenende gesperrt.

Türkçe çevirisi

Belediye başkanı pazartesi günü yeni köprünün neredeyse bittiğini açıkladı.

İnşaat çalışmalarının mayısta tamamlanacağını söyledi. Bütçeyle ilgili bir sorun olmadığını belirtti.

Muhalefet sözcüsü ise maliyetlerin planlanandan çok daha yüksek olduğunu iddia etti.

Polis, yolun hafta sonu kapatılacağını bildirdi.

Metindeki würden … beendet (edilgen: werden + Partizip II) biçimine dikkat: sie werden Konjunktiv 1’de normal çekimle aynı olduğu için Konjunktiv 2 (würden) kullanılmıştır. Dolaylı anlatımda kullanılan başlıca fiiller:

AlmancaTürkçe
sagensöylemek
berichtenbildirmek, haber vermek
erklärenaçıklamak
behaupteniddia etmek
meinendüşünmek, demek istemek
betonenvurgulamak
mitteilenbildirmek
erzählenanlatmak
fragensormak
antwortencevap vermek
bestätigendoğrulamak
bestreitenyalanlamak

Konjunktiv 1’in Diğer Kullanımları

Konjunktiv 1, dolaylı anlatım dışında birkaç kalıplaşmış ifadede de yaşar. Bunları anlamanız yeter, kendiniz kurmanız gerekmez:

AlmancaTürkçe
Gott sei Dank!Çok şükür! (Tanrıya şükür olsun)
Es lebe die Freiheit!Yaşasın özgürlük!
Man nehme 200 Gramm Mehl …200 gram un alınır … (eski tarif dili)
Sei es heute, sei es morgen …İster bugün ister yarın …
Gegeben sei ein Dreieck ABC.ABC üçgeni verilmiş olsun. (matematik)

Konjunktiv 1 ve 2 Farkı

Konjunktiv IKonjunktiv II
Görevbaşkasının sözünü aktarmakgerçek dışı durum, dilek, kibar rica
Gövdemastar gövdesi (komm-e)Präteritum gövdesi (käm-e)
ÖrnekEr sagt, er sei krank.Wenn er krank wäre, käme er nicht.
TürkçeHasta olduğunu söylüyor.Hasta olsa gelmezdi.
Nerede?haber ve resmî yazı diligünlük konuşma ve yazı

Konjunktiv 1 hangi seviye?

Konjunktiv 1 ve dolaylı anlatım çoğu ders kitabında B2 seviyesinde işlenir; B1’de dass’lı aktarma (normal kiple) öğretilir, haber metinlerinde Konjunktiv 1’i tanımak ise B2–C1 okuma becerisinin parçasıdır. Seviyenin diğer konuları için Almanca B2 konuları sayfamıza bakabilirsiniz.

Konjunktiv 1 Örnek Cümleler

AlmancaTürkçe
Der Minister sagte, die Lage sei unter Kontrolle.Bakan, durumun kontrol altında olduğunu söyledi.
Die Polizei berichtet, der Täter sei geflohen.Polis, failin kaçtığını bildiriyor.
Sie behauptet, sie habe nichts gesehen.Hiçbir şey görmediğini iddia ediyor.
Er erklärte, er werde am nächsten Tag zurücktreten.Ertesi gün istifa edeceğini açıkladı.
Mein Lehrer meint, ich müsse mehr lesen.Öğretmenim daha çok okumam gerektiğini düşünüyor.
Der Wetterbericht sagt, es werde am Wochenende regnen.Hava raporu hafta sonu yağmur yağacağını söylüyor.
Der Sprecher betonte, man habe alles getan.Sözcü, her şeyin yapıldığını vurguladı.
Sie fragte, ob ich Zeit habe.Vaktim olup olmadığını sordu.
Er wollte wissen, wann der Zug komme.Trenin ne zaman geleceğini öğrenmek istedi.
Die Firma teilte mit, sie habe keine Fehler gemacht.Şirket, hata yapmadığını bildirdi.
Der Zeuge sagte, er sei um zehn Uhr zu Hause gewesen.Tanık, saat onda evde olduğunu söyledi.
Die Ärzte sagen, sie hätten keine Zeit.Doktorlar vakitleri olmadığını söylüyor.

Günlük Dil ve Haber Dili

Arkadaşlar arasında (günlük dil)

Lea: Was hat Max gesagt? Kommt er heute?Max ne dedi? Bugün geliyor mu?

Emre: Er hat gesagt, dass er keine Zeit hat.Vakti olmadığını söyledi.

Lea: Schon wieder? Er meinte doch, er würde diesmal kommen.Yine mi? Bu sefer geleceğini söylemişti ama.

Emre: Ja, er sagt, er muss arbeiten.Evet, çalışması gerektiğini söylüyor.

Haber bülteninde (resmî dil)

Sprecherin: Die Regierung teilte mit, die Steuern würden nicht erhöht.Hükümet vergilerin artırılmayacağını bildirdi.

Sprecherin: Der Minister betonte, man habe die Lage im Griff.Bakan durumun kontrol altında olduğunu vurguladı.

Reporter: Kritiker sagen dagegen, die Pläne seien nicht realistisch.Eleştirmenler ise planların gerçekçi olmadığını söylüyor.

İlk diyalogda bilgiler normal kip ve würde ile aktarılıyor; ikincide haber dili Konjunktiv 1 kullanıyor. İkisi de doğrudur, fark üsluptadır.

Dikkat: en sık yapılan hatalar

  • Er sagt, er ist krank. günlük dilde olur, ama yazıda Er sagt, er sei krank.
  • Er sagt, er nimmt … → er nehme (Konjunktiv 1’de gövde değişmez)
  • Sie sagen, sie haben keine Zeit. (yazıda belirsiz) → Sie sagen, sie hätten keine Zeit.
  • Er sagte, er war krank. → Er sagte, er sei krank gewesen. (geçmiş: sei/habe + Partizip II)
  • Sie fragt, ob ich habe Zeit. → Sie fragt, ob ich Zeit habe. (fiil sonda)

Alıştırmalar

1Konjunktiv 1 biçimini yazın (er/sie/es)

  1. sein → er ___
  2. haben → er ___
  3. können → er ___
  4. kommen → er ___
  5. geben → es ___
Cevapları göster
  1. sei
  2. habe
  3. könne
  4. komme
  5. gebe

2Dolaylı anlatıma çevirin

  1. Anna sagt: „Ich bin müde.“
  2. Der Chef sagt: „Ich habe keine Zeit.“
  3. Tim sagte: „Ich war gestern im Kino.“
Cevapları göster
  1. Anna sagt, sie sei müde.
  2. Der Chef sagt, er habe keine Zeit.
  3. Tim sagte, er sei am Tag davor im Kino gewesen.

3Konjunktiv 1 mi, Konjunktiv 2 mi?

  1. Sie sagen, sie ___ (haben) keine Zeit.
  2. Er sagt, er ___ (haben) keine Zeit.
  3. Die Kinder sagen, sie ___ (sein) müde.
Cevapları göster
  1. hätten (K1 = Indikativ)
  2. habe
  3. seien

Konjunktiv’i uygulamada çalışın

Konjunktiv 1 ve 2’yi sesli örneklerle tekrar edin.

Sık sorulan sorular

Konjunktiv 1 nedir?

Konjunktiv I, Almancada başkasının sözünü aktarırken (dolaylı anlatım, indirekte Rede) kullanılan kiptir: Er sagt, er sei krank. (Hasta olduğunu söylüyor.) En çok haberlerde ve resmî metinlerde kullanılır.

Konjunktiv 1 nasıl yapılır?

Mastar gövdesine -e, -est, -e, -en, -et, -en ekleri getirilir: kommen → er komme. sein düzensizdir: ich sei, du seist, er sei, wir seien, ihr seiet, sie seien.

Konjunktiv 1 geçmiş zaman nasıl kurulur?

habe ya da sei + Partizip II: Er sagt, er habe gearbeitet. Sie sagt, sie sei gekommen. Doğrudan anlatımdaki bütün geçmiş zamanlar bu tek biçime dönüşür.

Konjunktiv 1 yerine ne zaman Konjunktiv 2 kullanılır?

Konjunktiv 1 biçimi normal çekimle aynıysa: sie haben → sie hätten, sie kommen → sie kämen ya da sie würden kommen.

Günlük konuşmada Konjunktiv 1 kullanılır mı?

Pek kullanılmaz. Konuşmada genellikle normal kip (Er sagt, dass er krank ist) ya da Konjunktiv 2 tercih edilir. Konjunktiv 1’i özellikle haber ve resmî metinlerde görürsünüz.