Almanca Emir Kipi (Imperativ): Çekimi, Kuralları ve Emir Cümlesi Örnekleri

Almancada emir kipine der Imperativ denir. Birine bir şey yapmasını söylerken, rica ederken, uyarırken ya da tarif verirken kullanılır: Komm her! (Buraya gel!), Hören Sie gut zu! (İyi dinleyin!). Almancada üç emir biçimi vardır: du (sen), ihr (siz, çoğul samimi) ve Sie (siz, kibar). Bu yazıda her birinin kuralını, düzensiz fiilleri ve günlük hayattan emir cümlesi örneklerini anlatıyoruz.

Almanca Emir Kipi Çekimi (Tablo)

MastarduihrSieTürkçe
kommenKomm!Kommt!Kommen Sie!gel!
machenMach!Macht!Machen Sie!yap!
gehenGeh!Geht!Gehen Sie!git!
schreibenSchreib!Schreibt!Schreiben Sie!yaz!
wartenWarte!Wartet!Warten Sie!bekle!
öffnenÖffne!Öffnet!Öffnen Sie!aç!
lesenLies!Lest!Lesen Sie!oku!
sprechenSprich!Sprecht!Sprechen Sie!konuş!
nehmenNimm!Nehmt!Nehmen Sie!al!
essenIss!Esst!Essen Sie!ye!
gebenGib!Gebt!Geben Sie!ver!
fahrenFahr!Fahrt!Fahren Sie!sür, git!
schlafenSchlaf!Schlaft!Schlafen Sie!uyu!
seinSei!Seid!Seien Sie!ol!
habenHab Geduld!Habt Geduld!Haben Sie Geduld!sabırlı ol! (Geduld haben)

Kısaca

  • du: fiilin kökü (çoğunlukla zamirsiz) → Komm! Mach! Geh!
  • ihr: ihr çekimi, zamirsiz → Kommt! Macht!
  • Sie: fiil + Sie → Kommen Sie!
  • e → i/ie değişen fiiller du emrinde de değişir: lesen → Lies!, nehmen → Nimm!
  • Kibarlık için: bitte, doch, mal → Komm doch mal bitte!

Almanca Emir Kipi (Imperativ) Nedir?

Emir kipi, karşınızdaki kişiye doğrudan bir şey yapmasını söylediğiniz fiil biçimidir. Türkçede “gel, gelin, geliniz” gibi biçimlerin Almancadaki karşılığıdır. Almancada emir kipi yalnızca hitap edilen kişiler için kurulur; bu yüzden üç biçimi vardır: du (tek kişi, samimi), ihr (birden çok kişi, samimi) ve Sie (bir ya da daha çok kişi, kibar).

Emir cümlesinde fiil cümlenin başına gelir ve cümle genellikle ünlem işaretiyle biter: Komm! Ses tonuna ve bitte gibi kelimelere göre emir, ricaya ya da öneriye dönüşür.

Almanca emir kipi kuralı: du Komm, ihr Kommt, Sie Kommen Sie; e → i değişimi: Lies, Nimm, Iss; sein: Sei, Seid, Seien Sie
Almanca emir kipi kuralı: du Komm, ihr Kommt, Sie Kommen Sie; e → i değişimi: Lies, Nimm, Iss; sein: Sei, Seid, Seien Sie

Türkçede “Gel!” ile “Gelin lütfen!” arasındaki fark Almancada da vardır: Komm! samimi ve doğrudandır, Kommen Sie bitte! kibar ve resmîdir. Türkçe konuşanların sık yaptığı bir hata, Almanca konuşurken tanımadığı birine du emriyle seslenmektir; bu kaba duyulabilir.

Almanca du ile Emir Kipi

du emrinde fiilin kökü kullanılır ve zamir du söylenmez: kommen → Komm!, machen → Mach!. Bazı fiillerde kökün sonuna -e eklenir:

  • Kökü -t, -d ile bitenler: warten → Warte!, finden → Finde!
  • Kökü -m, -n ile biten ve önünde başka ünsüz olanlar (l, r, h hariç: lernen → Lern!): öffnen → Öffne!, atmen → Atme!
  • -eln, -ern ile bitenler: lächeln → Lächle!, ändern → Ändere!

Diğer fiillerde -e eki isteğe bağlıdır ve günlük dilde çoğunlukla düşer: Komm! (eski / edebî: Komme!), Sag! (Sage!).

Almanca ihr ile Emir Kipi

ihr emri, ihr ile yapılan şimdiki zaman çekiminin aynısıdır; yalnızca zamir söylenmez: ihr kommt → Kommt!, ihr lest → Lest!, ihr seid → Seid! Öğretmenler sınıfa genellikle bu biçimle seslenir: Macht bitte die Bücher auf! (Kitaplarınızı açın lütfen!)

Almanca Sie ile Emir Kipi

Kibar emir, Sie ile yapılan şimdiki zaman çekiminin fiil–zamir sırası değiştirilerek kurulur: Sie kommen → Kommen Sie! (tek istisna sein: Sie sind → Seien Sie!). Bu biçim hem tek bir kişiye hem bir gruba kibar hitapta kullanılır. Tabelalarda, talimatlarda ve resmî yazılarda çok yaygındır: Bitte warten Sie hier. (Lütfen burada bekleyin.)

Mastarla emir

Tarif kitaplarında, tabelalarda ve genel talimatlarda emir yerine yalnızca mastar da kullanılır: Bitte nicht rauchen! (Lütfen sigara içmeyin!), Zwiebeln klein schneiden. (Soğanları küçük doğrayın.) Bu biçim kimseye doğrudan hitap etmez, genel bir talimattır.

Almanca Düzensiz Emir Biçimleri

Şimdiki zamanda du çekiminde e → i ya da e → ie değişimi olan fiiller, du emrinde de bu değişimi korur ve -e almaz:

Mastardu (şimdiki zaman)du (emir)Türkçe
lesendu liestLies!oku!
sprechendu sprichstSprich!konuş!
nehmendu nimmstNimm!al!
essendu isstIss!ye!
gebendu gibstGib!ver!
helfendu hilfstHilf!yardım et!
sehendu siehstSieh!bak!
vergessendu vergisstVergiss!unut!

Buna karşılık a → ä değişimi olan fiiller emirde değişmez: du fährst → Fahr!, du schläfst → Schlaf!, du läufst → Lauf!. sein fiili tamamen düzensizdir: Sei! – Seid! – Seien Sie!

Almanca düzensiz emir biçimleri kartları: Lies, Nimm, Iss, Gib, Hilf, Sei
Almanca düzensiz emir biçimleri kartları: Lies, Nimm, Iss, Gib, Hilf, Sei

Almanca Ayrılabilen Fiillerde Emir

Ayrılabilen fiillerde fiilin kökü başa gelir, ön ek cümlenin sonuna gider:

MastarduSieTürkçe
aufstehenSteh auf!Stehen Sie auf!kalk!
anrufenRuf mich an!Rufen Sie mich an!beni ara!
aufmachenMach die Tür auf!Machen Sie die Tür auf!kapıyı aç!
zumachenMach das Fenster zu!Machen Sie das Fenster zu!pencereyi kapat!
mitkommenKomm mit!Kommen Sie mit!benimle gel!
einkaufenKauf bitte Milch ein!Kaufen Sie bitte Milch ein!lütfen süt al!
aufräumenRäum dein Zimmer auf!Räumen Sie bitte Ihr Zimmer auf!odanı topla!
zuhörenHör gut zu!Hören Sie gut zu!iyi dinle!

Ayrılabilen fiillerin kuralları için Almanca ayrılabilen fiiller yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Dönüşlü Fiillerde Emir

Dönüşlü fiillerde dönüşlü zamir emirden sonra gelir ve hitap edilen kişiye göre değişir: Beeil dich! (du), Beeilt euch! (ihr), Beeilen Sie sich! (Sie). Diğer örnekler: Setz dich! (Otur!), Zieh dich warm an! (Kalın giyin!), Ruhen Sie sich aus! (Dinlenin!). Ayrıntılar için Almanca dönüşlü fiiller yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Olumsuz Emir

Olumsuz emir nicht ya da kein ile kurulur:

  • Geh nicht! (Gitme!) · Sprich nicht so laut! (Bu kadar yüksek sesle konuşma!)
  • Hab keine Angst! (Korkma!) · Macht keinen Lärm! (Gürültü yapmayın!)
  • Vergessen Sie Ihren Schlüssel nicht! (Anahtarınızı unutmayın!)

Almanca Kibar Emir: bitte, doch, mal

Çıplak bir emir Almancada da sert duyulabilir. Emri yumuşatmak için şu kelimeler eklenir:

BiçimTonÖrnek
Komm!doğrudan, sert olabilirKomm her!
Komm bitte!kibar ricaKomm bitte her!
Komm doch mal!samimi davetKomm doch mal vorbei!
Kannst du bitte kommen?soru biçiminde rica, daha yumuşak (du)Kannst du bitte kurz kommen?
Würden Sie bitte …?çok kibar (Sie)Würden Sie bitte das Fenster schließen?

doch ve mal kelimelerinin anlamı için Almanca doch kullanımı yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Emir Cümleleri

Aşağıda günlük hayatın farklı durumlarında kullanılan emir cümlelerini bulabilirsiniz. Ev ve arkadaşlar arasında du / ihr, resmî ortamda Sie kullanıldığına dikkat edin:

AlmancaTürkçeDurum
Komm bitte her!Buraya gel lütfen!ev
Mach deine Hausaufgaben!Ödevlerini yap!ev
Putz dir die Zähne!Dişlerini fırçala!ev
Sei leise!Sessiz ol!ev, okul
Schlagt eure Bücher auf Seite 20 auf!Kitaplarınızın 20. sayfasını açın!okul
Hört bitte gut zu!Lütfen iyi dinleyin!okul
Wiederholen Sie das bitte!Lütfen bunu tekrar edin!resmî
Nehmen Sie Platz!Oturun lütfen! (Buyurun oturun!)resmî
Biegen Sie an der Ampel links ab!Işıklardan sola dönün!yol tarifi
Nehmen Sie die Tabletten dreimal täglich!İlaçları günde üç kez alın!doktor
Pass auf!Dikkat et!uyarı
Hab keine Angst!Korkma!teselli
Almanca emir cümleleri: Komm bitte her, Steh auf, Hört bitte gut zu, Nehmen Sie Platz, Hab keine Angst, Pass auf
Almanca emir cümleleri: Komm bitte her, Steh auf, Hört bitte gut zu, Nehmen Sie Platz, Hab keine Angst, Pass auf

Almanca Emir Cümlesi Örnekleri

Almanca Sınıfta Emir Cümleleri

  • Setzt euch bitte! (Oturun lütfen!) · Seid bitte leise! (Sessiz olun lütfen!)
  • Schreibt das ins Heft! (Bunu deftere yazın!) · Lest den Text! (Metni okuyun!)
  • Arbeitet zu zweit! (İkişerli çalışın!) · Hebt die Hand! (Parmak kaldırın!)

Almanca Yol Tarifinde Emir Cümleleri

  • Gehen Sie geradeaus! (Dümdüz gidin!) · Biegen Sie rechts ab! (Sağa dönün!)
  • Nehmen Sie die zweite Straße links! (Soldan ikinci sokağa girin!)

Almanca Yemek Tarifinde Emir Cümleleri

  • Schneide die Zwiebeln klein. (Soğanları küçük doğra.) · Gib etwas Salz dazu. (Biraz tuz ekle.)
  • Koch das Wasser. (Suyu kaynat.) · Rühr gut um! (İyice karıştır!)

Almanca wir ile Öneri: Gehen wir! ve Lass uns …

Konuşan kişinin de dahil olduğu bir öneri için iki yol vardır: wir çekimiyle fiil başa alınır ya da lassen fiili kullanılır:

AlmancaTürkçe
Gehen wir!Gidelim!
Fangen wir an!Başlayalım!
Machen wir eine Pause!Ara verelim!
Lass uns gehen!Hadi gidelim! (du ile konuşurken)
Lasst uns anfangen!Hadi başlayalım! (ihr ile)
Lassen Sie uns anfangen.Başlayalım. (Sie ile, resmî)

Emir kipi yerine modal fiillerle de birine ne yapması gerektiğini söyleyebilirsiniz. Bu biçimler tona göre daha yumuşak ya da daha sert duyulur:

AlmancaTürkçeTon
Du musst jetzt schlafen.Şimdi uyumak zorundasın.kesin, sert
Du sollst nicht lügen.Yalan söylememelisin.kural, ahlaki
Du solltest mehr Wasser trinken.Daha çok su içmelisin.tavsiye
Kannst du mir bitte helfen?Bana yardım edebilir misin lütfen?samimi rica
Könnten Sie bitte leiser sprechen?Lütfen biraz daha alçak sesle konuşabilir misiniz?çok kibar

Modal fiillerin bütün kullanımları için Almanca modal fiiller yazımıza bakabilirsiniz. Günlük konuşmada en sık duyacağınız rica biçimi ise Kannst du …? ve Können Sie …? ile kurulan sorulardır; emir kipine göre çok daha yumuşak duyulur.

Almanca Emir Kipinde Sık Yapılan Hatalar

YanlışDoğruAçıklama
Du komm!Komm!du emrinde zamir söylenmez.
Lest das Buch! (tek kişiye)Lies das Buch!Tek kişiye du emri: Lies!; Lest! ihr emridir.
Nehme das!Nimm das!e → i değişen fiiller emirde de değişir.
Fähr langsam!Fahr langsam!a → ä değişimi emirde olmaz.
Aufstehen du!Steh auf!Ayrılabilen fiilde ön ek sona gider.
Sein Sie leise!Seien Sie leise!sein fiilinin Sie emri: Seien Sie!

Almanca Emir Kipi ile Okuma Metni: Ein Rezept

Einfacher Tomatensalat

Wasch zuerst vier Tomaten und eine Gurke.

Schneide das Gemüse in kleine Stücke und gib es in eine Schüssel.

Nimm eine Zwiebel, schäl sie und schneide sie klein.

Misch alles mit Olivenöl, Salz und etwas Zitronensaft.

Lass den Salat zehn Minuten stehen. Guten Appetit!

Türkçe çevirisi

Önce dört domates ve bir salatalık yıka.

Sebzeleri küçük parçalar hâlinde doğra ve bir kaseye koy.

Bir soğan al, kabuğunu soy ve küçük doğra.

Hepsini zeytinyağı, tuz ve biraz limon suyuyla karıştır.

Salatayı on dakika beklet. Afiyet olsun!

Tarif kitaplarında aynı talimatlar sık sık mastarla da yazılır: Tomaten waschen. Gemüse klein schneiden.

Almanca Emir Kipi ile Diyaloglar

Sabah evde

Mutter: Can, steh auf! Es ist schon sieben Uhr.Can, kalk! Saat yedi oldu.

Can: Noch fünf Minuten, bitte!Beş dakika daha lütfen!

Mutter: Nein! Zieh dich an und komm frühstücken!Hayır! Giyin ve kahvaltıya gel!

Can: Okay, okay. Mach doch nicht so einen Stress!Tamam, tamam. Bu kadar telaş yapma!

Mutter: Und vergiss deine Sporttasche nicht!Bir de spor çantanı unutma!

Doktorda

Ärztin: Setzen Sie sich bitte. Was fehlt Ihnen?Oturun lütfen. Nereniz rahatsız?

Herr Kaya: Ich habe starke Halsschmerzen.Boğazım çok ağrıyor.

Ärztin: Machen Sie bitte den Mund auf und sagen Sie „Aaa“.Ağzınızı açın lütfen ve “Aaa” deyin.

Herr Kaya: Aaa …Aaa …

Ärztin: Trinken Sie viel Tee und ruhen Sie sich aus.Bol çay için ve dinlenin.

Sınıfta

Lehrer: Guten Morgen! Setzt euch bitte und öffnet eure Bücher.Günaydın! Oturun lütfen ve kitaplarınızı açın.

Elif: Auf welcher Seite?Kaçıncı sayfada?

Lehrer: Auf Seite 42. Lies bitte den ersten Satz vor, Elif.42. sayfada. Elif, ilk cümleyi yüksek sesle oku lütfen.

Elif: Gern. „Komm, wir gehen nach Hause!“Tabii. “Gel, eve gidiyoruz!”

Alıştırmalar

1du emrini yazın

  1. kommen
  2. lesen
  3. nehmen
  4. warten
Cevapları göster
  1. Komm!
  2. Lies!
  3. Nimm!
  4. Warte!

2Sie emrini yazın

  1. helfen (mir)
  2. aufstehen
  3. sich setzen
Cevapları göster
  1. Helfen Sie mir!
  2. Stehen Sie auf!
  3. Setzen Sie sich!

3ihr emrini yazın

  1. leise sein
  2. die Bücher öffnen
Cevapları göster
  1. Seid leise!
  2. Öffnet die Bücher!

4Olumsuz emir yazın

  1. Gitme! (du)
  2. Korkmayın! (Sie)
Cevapları göster
  1. Geh nicht!
  2. Haben Sie keine Angst!

Sık sorulan sorular

Almanca emir kipi nasıl yapılır?

du için fiilin kökü (Komm!), ihr için ihr çekimi (Kommt!), Sie için fiil + Sie (Kommen Sie!) kullanılır.

Imperativ ne demek?

Imperativ, Almancada emir kipi demektir.

Düzensiz emir biçimleri hangileridir?

e → i/ie değişen fiiller: Lies! (lesen), Nimm! (nehmen), Iss! (essen), Gib! (geben), Hilf! (helfen). sein fiilinin emri: Sei! Seid! Seien Sie!

Ayrılabilen fiillerde emir nasıl kurulur?

Fiilin kökü başa, ön ek sona gelir: aufstehen → Steh auf! / Stehen Sie auf!

Almanca kibar emir nasıl verilir?

bitte eklenir (Komm bitte!), Sie kullanılır (Kommen Sie bitte!) ya da soru biçimi seçilir (Können Sie bitte …? / Würden Sie bitte …?).

Olumsuz emir nasıl kurulur?

nicht ya da kein ile: Geh nicht! (Gitme!), Hab keine Angst! (Korkma!)