Hitler’in sözleri Almanca aslıyla arandığında karşınıza çoğu zaman bağlamından koparılmış, kimi zaman da hiç söylenmemiş cümleler çıkar. Bu yazıda Adolf Hitler’e ait olduğu belgelenmiş birkaç sözü ve sloganı Almanca aslı ve Türkçe çevirisiyle veriyoruz; ama her birini ne zaman, nerede ve hangi amaçla söylendiğiyle ve neye yol açtığıyla birlikte anlatıyoruz. Bu sözler “özlü söz” değil, savaşı ve Holokost’u hazırlayan bir propagandanın parçalarıdır. Ardından Hitler’e yanlış atfedilen ve sosyal medyada dolaşan sahte sözleri, Nazi döneminin propaganda dilini ve bugünkü Almanya’da bu geçmişin nasıl anıldığını Almanca kelimeler ve örnek cümlelerle ele alıyoruz. Güzel ve düşündürücü Almanca sözler arıyorsanız Almanca özlü sözler yazımıza bakabilirsiniz.
Kısaca
- Belgelenmiş sözler: „Ein Volk, ein Reich, ein Führer“ (NS sloganı, 1938’de yoğun), 30 Ocak 1939 Reichstag konuşmasındaki “Yahudilerin yok edilmesi” tehdidi, 1 Eylül 1939’daki „Seit 5.45 Uhr wird jetzt zurückgeschossen“ yalanı.
- Arbeit macht frei, Deutschland über alles, Kraft durch Freude ve Wollt ihr den totalen Krieg? Hitler’in sözleri değildir.
- İnternette Hitler’e atfedilen pek çok “söz” hiçbir kaynakta yoktur; doğrulama siteleri bunları sahte bulmuştur.
- Almanya bu geçmişi Erinnerungskultur (hatırlama kültürü) ile anar; Nazi sloganlarının kamusal kullanımı ceza kanununda (StGB §86a, §130) düzenlenir.

Kelimeleri sesli dinleyerek çalışın
Uygulamamızda Almanca kelimeleri sesli dinleyebilir, kelime kartları ve testlerle ücretsiz tekrar edebilirsiniz.
Adolf Hitler’in Sözleri Almanca: Belgelenmiş Sözler ve Bağlamları
Adolf Hitler (1889–1945), 30 Ocak 1933’te Almanya’da Reichskanzler (başbakan) olarak atandı ve kısa sürede ülkeyi tek parti diktatörlüğüne çevirdi. Konuşmaları radyo, gazete ve filmlerle milyonlarca kişiye ulaştırıldı. Aşağıdaki sözler, kaynağı belli belgelere dayanır: konuşma kayıtları, Reichstag tutanakları ve dönemin basılı malzemesi. Bunları aktarmamızın nedeni, Almanca bir metnin tarihsel bağlamını okumayı öğrenmek ve propagandanın nasıl işlediğini görmektir. Her sözün altında, sözün söylendiği an, ne amaçla kullanıldığı ve sonuçları yer alıyor.
Almanca slogan: „Ein Volk, ein Reich, ein Führer“
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Ein Volk, ein Reich, ein Führer. | Bir halk, bir devlet, bir önder. |
Tarih ve bağlam: Bu cümle Hitler’in tek bir konuşmasına ait bir söz değil, Nazi partisinin (NSDAP) bir sloganıdır. Berlin’deki Alman Tarih Müzesi’nin (DHM) LeMO arşivine göre Naziler bu sloganı 1933’ten itibaren “ulusal birlik” ve Volksgemeinschaft (halk topluluğu) fikri için kullandı; Mart 1938’de Avusturya’nın Almanya’ya katılmasından (Anschluss) sonra çok daha yoğun biçimde kullanıldı. 10 Nisan 1938’deki halk oylamasının afişlerinde, kartpostallarında ve pullarında bu slogan yer aldı. Oylamada Yahudilerin ve Romanların oy hakkı önceden ellerinden alınmıştı.
Eleştirel okuma: Slogan, “tek önder” etrafında birleşmiş bir halk tasavvur eder. Bu “halk”ın içine kimin alınmadığı da ideolojinin parçasıydı: Yahudiler, Romanlar, siyasi muhalifler ve rejimin “yabancı” saydığı herkes dışlandı, haklarından mahrum bırakıldı ve sonunda zulme uğradı. Dil açısından cümle basittir: das Volk ve das Reich nötr, der Führer eril isimdir; belirsiz artikel ein yalın hâlde (Nominativ) hem eril hem nötr isimlerin önünde aynı kalır. Führer kelimesi bugün de Almancada “rehber, kılavuz” anlamında kullanılır (der Reiseführer: turist rehberi, der Führerschein: sürücü belgesi); ama tek başına ve bu bağlamda Hitler’in unvanını çağrıştırır.
Hitler’in Almanca sözü: 30 Ocak 1939 Reichstag konuşması
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| … sondern die Vernichtung der jüdischen Rasse in Europa! | … bilakis Avrupa’daki Yahudi ırkının yok edilmesi olacaktır! |
Tarih ve bağlam: Hitler bu cümleyi, iktidara gelişinin altıncı yıl dönümünde, 30 Ocak 1939’da Berlin’de Reichstag’a yaptığı uzun konuşmada söyledi. Cümlenin başında, yeni bir dünya savaşı çıkarsa bunun sorumlusu olarak antisemit bir komplo iddiasıyla Yahudileri gösteriyor ve sonucun “Avrupa’daki Yahudi ırkının yok edilmesi” olacağını söylüyordu. Hitler sonraki yıllarda bu konuşmaya birçok kez “kehanetim” diye geri döndü.
Sonuç: Bu tehdit, sonradan gerçekleşen soykırımın açık bir ön habercisi olarak okunur. ABD Holokost Anıt Müzesi’ne (USHMM) göre Nazi Almanyası ve müttefikleri, işbirlikçileriyle birlikte, altı milyon Avrupalı Yahudiyi öldürdü. Almancada die Vernichtung “yok etme, imha” demektir; fiili vernichten’dir. Bu kelime bugün tarih yazımında özellikle Vernichtungslager (imha kampı) bileşiğinde geçer.
Hitler’in Almanca sözü: 1 Eylül 1939 „Seit 5.45 Uhr wird jetzt zurückgeschossen“
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Seit 5.45 Uhr wird jetzt zurückgeschossen! | Saat 5.45’ten beri artık karşılık veriliyor (ateşe ateşle karşılık veriliyor)! |
Tarih ve bağlam: Almanya 1 Eylül 1939 sabahı Polonya’ya saldırdı; bu saldırı İkinci Dünya Savaşı’nın başlangıcı sayılır. Hitler aynı gün Reichstag’da yaptığı konuşmada saldırıyı “Polonya’nın saldırısına karşılık” olarak sundu. Bu bir propaganda yalanıydı; Hitler’in andığı saat de doğru değildi: İlk atışlar Alman tarafından, yaklaşık 4.45’te yapılmıştı. SS ise saldırıdan önceki gece, başta Gleiwitz (bugün Gliwice) radyo istasyonu olmak üzere sınır bölgesinde Polonyalıların saldırısı gibi gösterilen sahte baskınlar düzenlemişti.
Dil notu: wird … zurückgeschossen öznesiz bir edilgen (Passiv) yapıdır: “Kim ateş ediyor?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. Sorumluluğu gizleyen bu tür yapılar propaganda dilinin sık kullandığı araçlardandır. Almanca edilgen yapıyı ayrıntılı öğrenmek için Almanca Passiv yazımıza bakabilirsiniz.
Almanca kitap adı: „Mein Kampf“ (1925–1926)
Mein Kampf (“Kavgam”), Hitler’in 1925 ve 1926’da iki cilt hâlinde yayımlanan kitabıdır. Kitapta antisemitizm, ırkçılık ve Doğu Avrupa’da Lebensraum (yaşam alanı) kazanmak için fetih fikri açıkça yer alır. Kitabın telif hakkının 2015 sonunda sona ermesinin ardından Münih’teki Çağdaş Tarih Enstitüsü (Institut für Zeitgeschichte), Ocak 2016’da binlerce açıklama notu içeren eleştirel bir baskı yayımladı. Bu baskının amacı, metindeki yanlışları, yalanları ve ideolojik çarpıtmaları satır satır göstermektir. Dil olarak der Kampf “mücadele, kavga” demektir; kämpfen fiilinden gelir.
Hitler’e Yanlış Atfedilen Almanca Sözler: Kime Aittir?
Bazı Almanca ifadeler Nazi dönemiyle güçlü biçimde ilişkilendirildiği için Hitler’in sözü sanılır. Oysa bunların bir kısmı daha eski bir kitaptan, bir şiirden ya da başka bir Nazi yöneticisinden gelir. Aşağıdaki tablo kısa bir özet veriyor; ayrıntılar başlıkların altında.
| Almanca ifade | Gerçek kaynak | Türkçe |
|---|---|---|
| Arbeit macht frei | Lorenz Diefenbach’ın 1870’lerde yayımlanan romanının adı; Naziler toplama kampı kapılarına yazdı | Çalışmak özgürleştirir |
| Deutschland über alles | Hoffmann von Fallersleben, “Das Lied der Deutschen”, 1841 | Almanya her şeyin üstünde |
| Kraft durch Freude | 1933’te kurulan Nazi tatil ve boş zaman kuruluşunun adı | Sevinç yoluyla güç |
| Wollt ihr den totalen Krieg? | Joseph Goebbels, Berlin Sportpalast konuşması, 18 Şubat 1943 | Topyekûn savaş istiyor musunuz? |
Almanca „Arbeit macht frei“: Hitler’in sözü değil
Arbeit macht frei ifadesi, Alman filolog Lorenz Diefenbach’ın 1870’lerde yayımlanan bir romanının adıdır. Naziler bu cümleyi Dachau ve Auschwitz başta olmak üzere birçok toplama kampının giriş kapısına yazdırdı. Kapıdan geçen insanlar zorla çalıştırıldı, aç bırakıldı; on binlercesi öldü ya da öldürüldü; bu yüzden ifade bugün en alaycı ve acı Nazi yazılarından biri olarak anılır. Cümle bir sözden çok, kampların ne olduğunu gizlemeye çalışan bir yalandır. Dil açısından macht … frei “özgür kılar” demektir: machen + sıfat yapısı (Das macht mich froh.: Bu beni mutlu ediyor).
Almanca „Deutschland über alles“: 1841 tarihli bir şiir
Deutschland, Deutschland über alles dizesi, şair August Heinrich Hoffmann von Fallersleben’in 26 Ağustos 1841’de o sırada İngiltere’ye ait olan Helgoland adasında yazdığı „Das Lied der Deutschen“ şiirinin ilk kıtasından gelir; melodisi Joseph Haydn’ındır. Şiir, parçalı Alman devletlerinin birleşme özlemiyle yazıldı. Naziler şiirin ilk kıtasını kendi milliyetçiliklerinin simgesi gibi kullandı. Bugün Almanya Federal Cumhuriyeti’nin milli marşı yalnız üçüncü kıtadır: „Einigkeit und Recht und Freiheit“ (birlik, hukuk ve özgürlük). Bu, Ağustos 1991’de Cumhurbaşkanı Richard von Weizsäcker ile Başbakan Helmut Kohl’un mektuplaşmasıyla belirlendi.
Almanca „Kraft durch Freude“: bir Nazi kuruluşunun adı
Kraft durch Freude (KdF), 27 Kasım 1933’te Alman Çalışma Cephesi’ne (Deutsche Arbeitsfront, DAF) bağlı olarak kurulan bir boş zaman ve tatil kuruluşudur. DAF, Mayıs 1933’te bağımsız sendikaların dağıtılmasından hemen sonra kurulmuştu. KdF işçilere ucuz geziler, gemi yolculukları ve etkinlikler sundu; amaç işçileri rejime bağlamak ve sendikasız bir düzeni cazip göstermekti. Yani Kraft durch Freude bir “söz” değil, bir kurumun adıdır. Dil notu: durch edatı “aracılığıyla, yoluyla” anlamına gelir ve Akkusativ ister: durch die Stadt (şehrin içinden).
Almanca „Wollt ihr den totalen Krieg?“: Goebbels, 1943
Bu soru Hitler’e değil, propaganda bakanı Joseph Goebbels’e aittir. Goebbels, Alman ordusunun Stalingrad’da teslim olmasından kısa süre sonra, 18 Şubat 1943’te Berlin Sportpalast’ta yaptığı konuşmada salondaki seçilmiş dinleyicilere „Wollt ihr den totalen Krieg?“ diye sordu. Konuşma, bütün toplumun ve ekonominin savaşa seferber edilmesi için düzenlenmiş bir propaganda gösterisiydi. Savaş iki yıldan fazla sürdü ve Avrupa’da 8 Mayıs 1945’te Almanya’nın koşulsuz teslimiyle sona erdi.
Hitler’in Sözü Diye Paylaşılan Sahte Sözler: Almanca Kaynağı Yok
Sosyal medyada, Türkçe paylaşımlar dahil, Hitler’e atfedilen pek çok “söz” dolaşır. Bunların ortak noktası Almanca bir asıl metninin, tarihinin ve yerinin olmamasıdır. Aşağıdaki örnekler, bağımsız doğrulama kuruluşu PolitiFact’in inceleyip kaynağını bulamadığı ya da uydurma olduğunu gösterdiği sözlerdir. Burada sözleri yalnız “sahte” olduklarını göstermek için, Türkçe özetiyle aktarıyoruz.
| Hitler’e atfedilen söz (özet) | Doğrulama sonucu |
|---|---|
| “Bir halkı denetim altına almanın en iyi yolu, özgürlüğünü azar azar elinden almaktır.” (Mein Kampf’tan diye paylaşılır) | Kitapta böyle bir cümle yok; söz 2014’te yayımlanan bir romanın bölüm girişinde yanlış biçimde Mein Kampf’a atfedilmiş. PolitiFact, 1 Nisan 2019 |
| “İnsanlık Almanya’yı neye karşı korumaya çalıştığımı öğrendiği gün, Üçüncü Dünya Savaşı başlar.” | Hiçbir kaynakta yok; Snopes (2017) ve Reuters (2020) da yanlış bulmuş. PolitiFact, 18 Nisan 2022 |
| Silah kaydı hakkında, 1935 tarihli olduğu iddia edilen bir “söz” | Belgesi yok; Nazi silah yasası 1935’te değil 1938’de çıkmış; görüşülen tarihçiler sözün uydurma olduğunu söylemiş. PolitiFact, 21 Ağustos 2019 |
Bir başka sorunlu kaynak, Hermann Rauschning’in 1939–1940’ta yayımlanan ve Hitler’le yaptığı iddia edilen konuşmaları aktaran kitabıdır. Bugün tarihçilerin önemli bir kısmı bu kitabı güvenilir bir kaynak saymaz; bu yüzden yalnız bu kitaba dayanan alıntılar da dikkatle ele alınmalıdır.
Almanca kaynak kontrolü: bir sözün gerçek olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Bir sözü paylaşmadan önce beş soruyu sorun. Bu sorular Almancada da kaynak araştırmasının temel kalıplarıdır ve gazete, ödev ya da sunum hazırlarken işinize yarar:
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Das Zitat ist belegt. | Söz belgelenmiştir. |
| Das Zitat ist nicht belegt. | Sözün belgesi yoktur. |
| Das ist ein Falschzitat. | Bu sahte (yanlış atfedilmiş) bir sözdür. |
| Woher stammt das Zitat? | Bu söz nereden geliyor? |
| Die Quelle ist unbekannt. | Kaynak bilinmiyor. |
| Das wird ihm nur zugeschrieben. | Bu ona yalnızca atfediliyor. |
das Zitat (alıntı, söz), die Quelle (kaynak), belegt (belgelenmiş), angeblich (iddiaya göre) ve zuschreiben (atfetmek) kelimeleri, tarih ve haber metinlerinde sık karşılaşacağınız kelimelerdir.
Nazi Propaganda Dili: Almanca LTI ve Victor Klemperer
Dresden Teknik Yüksekokulu’nda ders veren dil ve edebiyat bilimci Victor Klemperer (1881–1960), Yahudi kökeni nedeniyle Nazi döneminde kürsüsünden uzaklaştırıldı ve ağır baskı altında yaşadı. Bu yıllarda gizlice tuttuğu günlüklerde rejimin dilini kelime kelime not etti. Savaştan sonra, 1947’de bu gözlemleri „LTI – Notizbuch eines Philologen“ adıyla yayımladı. LTI, Latince Lingua Tertii Imperii, yani “Üçüncü Reich’ın dili” demektir. Klemperer’e göre propaganda, insanların gündelik konuşmasına sızan kelimeler ve kalıplar aracılığıyla da işliyordu.

Almanca propaganda kelimeleri ve gerçek anlamları
| Almanca kelime | Türkçe | Ne için kullanıldı? |
|---|---|---|
| die Volksgemeinschaft | halk topluluğu | Kimin “halka” ait sayılacağını, kimin dışlanacağını belirleyen ideolojik kavram. |
| der Lebensraum | yaşam alanı | Doğu Avrupa’da fetih, sürgün ve yok etme politikasının gerekçesi. |
| die Gleichschaltung | aynı hizaya getirme | 1933’ten itibaren eyaletlerin, derneklerin, basının ve kurumların rejimin denetimine alınması. |
| die Endlösung | nihai çözüm | Avrupa Yahudilerinin sistematik olarak öldürülmesini gizleyen örtmece. |
| fanatisch | fanatik | Klemperer’e göre Aydınlanma döneminde olumsuz olan bu sıfat, Nazi dilinde övgü sözüne dönüştü. |
| die Machtergreifung | iktidarı ele geçirme | 30 Ocak 1933 için kullanılan, Nazilerin de kullandığı ad; tarihçiler bunu “Machtübertragung” (iktidarın devredilmesi) gibi adlarla tartışır. |
Bu kelimelerin çoğu bugün Almanca tarih kitaplarında ya tırnak içinde ya da açıkça “dönemin terimi” olarak geçer. Yani kelimeyi bilmek, onu kendi sözünüz gibi kullanmak anlamına gelmez; metinde bir Nazi teriminin alıntılandığını fark etmenizi sağlar. Almancada bu kelimelerin çoğu iki kelimenin birleşmesiyle oluşur: Volk + Gemeinschaft, Leben + s + Raum. Bu yapıyı Almanca birleşik kelimeler yazımızda ayrıntılı bulabilirsiniz.
Almanca tarih dilinde tartışılan adlar: „Kristallnacht“ yerine „Novemberpogrome“
9–10 Kasım 1938’de Almanya’da sinagoglar yakıldı, Yahudilere ait dükkânlar ve evler yağmalandı, çok sayıda Yahudi öldürüldü ya da toplama kamplarına götürüldü. Bu olaylar uzun süre „Reichskristallnacht“ (kristal gecesi) diye anıldı. Almanya Federal Siyasi Eğitim Merkezi (bpb), bu adın büyük ölçüde insanlara yönelen şiddeti “kırık camlar” imgesiyle hafiflettiği için birçok araştırmacı tarafından örtmece sayıldığını belirtir. Bugün resmî anma metinlerinde ve tarih yayınlarında çoğunlukla die Novemberpogrome 1938 ya da das Novemberpogrom denir.
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Am 9. November 1938 brannten in ganz Deutschland Synagogen. | 9 Kasım 1938’de Almanya’nın her yerinde sinagoglar yandı. |
| Viele Historiker sprechen heute von den Novemberpogromen. | Birçok tarihçi bugün Kasım pogromlarından söz ediyor. |
Almanya’nın Hatırlama Kültürü: Almanca Kelimeler ve Örnek Cümleler
Almanya’da Nazi dönemi ve Holokost, okullardan şehir meydanlarına kadar kamusal hayatın önemli bir parçası olarak anılır. Bu anma pratiklerinin bütününe die Erinnerungskultur (hatırlama kültürü) denir. Bu bölümdeki kelimeler, Almanca haber, tarih ve okuma metinlerinde sık karşınıza çıkar.

Almanca Erinnerungskultur ve Vergangenheitsbewältigung
die Vergangenheitsbewältigung, kelimesi kelimesine “geçmişin üstesinden gelme” demektir ve bir toplumun suç dolu geçmişiyle yüzleşmesini anlatır. Kelimenin uzunluğu da Almancanın birleşik isim yapısına iyi bir örnektir: die Vergangenheit (geçmiş) + die Bewältigung (üstesinden gelme). die Erinnerungskultur ise müzeleri, anıtları, anma günlerini ve okullardaki tarih eğitimini kapsayan daha geniş bir kavramdır.
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Die Erinnerungskultur spielt in Deutschland eine wichtige Rolle. | Hatırlama kültürü Almanya’da önemli bir rol oynar. |
| Die Vergangenheitsbewältigung ist eine Aufgabe für die ganze Gesellschaft. | Geçmişle yüzleşme bütün toplumun görevidir. |
| Wir dürfen die Opfer nicht vergessen. | Kurbanları unutmamalıyız. |
Almanca Stolpersteine: “tökezleme taşları”
Stolpersteine (tekili der Stolperstein), Köln’de yaşayan sanatçı Gunter Demnig’in 1990’larda başlattığı bir anma projesidir. Nazi döneminde zulme uğrayan insanların kendi istekleriyle seçtikleri son evlerinin önündeki kaldırıma küçük, pirinç kaplı taşlar yerleştirilir. Taşın üzerinde genellikle „Hier wohnte …“ (Burada … yaşadı) diye başlayan bir yazı, kişinin adı, doğum yılı ve başına gelenler yazar. Projenin resmî sitesine göre 2024 sonuna kadar Almanya dahil 31 Avrupa ülkesinde 116.000’i aşkın Stolperstein yerleştirildi. Kelime stolpern (tökezlemek) fiili ile der Stein (taş) kelimesinden oluşur; yürürken “tökezleyip” durmayı ve okumayı anlatır.
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Vor unserem Haus liegen zwei Stolpersteine. | Evimizin önünde iki tökezleme taşı var. |
| Hier wohnte eine jüdische Familie. | Burada Yahudi bir aile yaşadı. |
| Sie wurde 1942 deportiert und ermordet. | 1942’de sürgün edildi ve öldürüldü. |
Almanca „Nie wieder“, Gedenktag ve Mahnmal
„Nie wieder“ (“Bir daha asla”) Almanya’da anma törenlerinde, konuşmalarda ve gösterilerde sık kullanılan bir ifadedir; „Nie wieder Krieg“ (Bir daha asla savaş) gibi kalıplarla da geçer. 27 Ocak, 1945’te Auschwitz’in Kızıl Ordu tarafından kurtarıldığı gündür; Almanya’da Cumhurbaşkanı Roman Herzog 1996’da bu günü Nazizm kurbanlarını anma günü (Tag des Gedenkens an die Opfer des Nationalsozialismus) ilan etti. Birleşmiş Milletler de 2005’te 27 Ocak’ı Uluslararası Holokost Kurbanlarını Anma Günü olarak kabul etti. Berlin’deki Denkmal für die ermordeten Juden Europas (Avrupa’nın Öldürülen Yahudileri Anıtı) ise 2005’te açıldı ve kısaca Holocaust-Mahnmal diye anılır.
derGedenktaganma günü
dieGedenkstätteanma yeri, müze
dasMahnmaluyarı anıtı
dasOpferkurban
derZeitzeugetanık (dönemin tanığı)
dieVerfolgungzulüm, kovuşturma
dieBefreiungkurtuluş
dieVerantwortungsorumluluk
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Zum 27. Januar gedenkt der Bundestag der Opfer des Nationalsozialismus. | 27 Ocak vesilesiyle Federal Meclis Nasyonal Sosyalizmin kurbanlarını anar. |
| Die Schüler besuchen eine KZ-Gedenkstätte. | Öğrenciler bir toplama kampı anma yerini ziyaret ediyor. |
| Nie wieder ist jetzt. | “Bir daha asla” şimdidir (şimdi harekete geçmek gerekir). |
Almanya’da Nazi Sloganları ve Yasa: Almanca StGB §86a ve §130
Almanya’da Nazi geçmişi ceza hukukunda da yer tutar. Alman Ceza Kanunu’nun (Strafgesetzbuch, StGB) §86a maddesi, anayasaya aykırı ya da yasaklanmış örgütlerin işaretlerini (Kennzeichen) yaymayı veya kamuya açık biçimde kullanmayı yasaklar. Kanuna göre bu işaretler arasında bayraklar, rozetler, üniforma parçaları, sloganlar (Parolen) ve selamlaşma biçimleri (Grußformen) sayılır; ceza üç yıla kadar hapis ya da para cezasıdır. §86’nın 4. fıkrası ise bu yasağın istisnalarını sayar: Eylem yurttaşlık eğitimi, anayasaya aykırı girişimlerle mücadele, sanat, bilim, araştırma, öğretim ya da güncel olaylar ve tarih hakkında haber verme gibi amaçlara hizmet ediyorsa yasak uygulanmaz.
§130 (Volksverhetzung, halkı kin ve düşmanlığa tahrik) ise bir grubu hedef alan nefret söylemini cezalandırır. Maddenin 3. fıkrası, Nazi döneminde işlenen soykırımı kamu barışını bozmaya elverişli biçimde ve kamuya açık olarak onaylamayı, inkâr etmeyi ya da önemsizleştirmeyi beş yıla kadar hapis veya para cezasıyla cezalandırır. 4. fıkra da Nazi zulüm ve keyfilik rejimini kamuya açık biçimde onaylayarak, yücelterek ya da haklı göstererek kurbanların onurunu zedeleyecek şekilde kamu barışını bozmayı cezalandırır. Burada verilen bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; somut bir durumda bir ifadenin kanun kapsamına girip girmediğine mahkemeler karar verir.
Bu yazıda neden sembol ve poster yok?
Bu sayfada Nazi sembolleri, dönem posterleri ya da gerçek kişi fotoğrafları kullanmadık; sözleri de paylaşılabilir “söz kartı” biçiminde görselleştirmedik. Amacımız sözleri yaymak değil, tarihsel bağlamını ve dilini anlamaktır.
Tarih Anlatırken Almanca: Präteritum, Passiv ve Yıllar
Almanca tarih metinlerinde üç yapı çok sık görülür. Birincisi Präteritum’dur: Yazılı anlatımda geçmiş olaylar çoğunlukla bu zamanla anlatılır (begann, endete, wurde). İkincisi edilgen yapıdır (Passiv): Olayın kendisi öne çıkarılır (wurde befreit, kurtarıldı). Üçüncüsü de yıl ve tarih okumadır: 1100 ile 1999 arasındaki yıllar Almancada yüzlük olarak okunur: 1939 = neunzehnhundertneununddreißig. Tarih yazmayı Almanca tarih yazma ve Almanca sayılar yazılarımızda ayrıntılı bulabilirsiniz.
| Almanca | Türkçe | Yapı |
|---|---|---|
| Der Zweite Weltkrieg begann am 1. September 1939. | İkinci Dünya Savaşı 1 Eylül 1939’da başladı. | Präteritum (beginnen → begann) |
| Der Krieg endete in Europa am 8. Mai 1945. | Savaş Avrupa’da 8 Mayıs 1945’te sona erdi. | Präteritum (enden → endete) |
| Auschwitz wurde am 27. Januar 1945 befreit. | Auschwitz 27 Ocak 1945’te kurtarıldı. | Passiv Präteritum (wurde + Partizip II) |
| Sechs Millionen Juden wurden ermordet. | Altı milyon Yahudi öldürüldü. | Passiv Präteritum |
| 1933 kam Hitler an die Macht. | 1933’te Hitler iktidara geldi. | yıl başta → fiil 2. sırada |
Son örnekteki gibi Almancada yıl cümlenin başına gelebilir ve im Jahr kullanılmadan yazılabilir: 1933 kam … ya da Im Jahr 1933 kam … Her iki durumda da çekimli fiil ikinci sırada kalır. Tarih verirken günü sıra sayısıyla okuruz: am ersten September (1 Eylül’de), am achten Mai (8 Mayıs’ta). Sıra sayıları için Almanca sıra sayıları yazımıza bakabilirsiniz.
Almanca Okuma Metni: Erinnern in Deutschland
Text
Von 1933 bis 1945 herrschten in Deutschland die Nationalsozialisten.
Sie verfolgten Juden, Sinti und Roma, politische Gegner und viele andere Menschen.
Im Holocaust wurden sechs Millionen Juden ermordet.
Heute erinnern Gedenkstätten, Mahnmale und Stolpersteine an die Opfer.
Jedes Jahr gibt es zum 27. Januar im Bundestag eine Gedenkstunde.
Viele Schulklassen besuchen Gedenkstätten und sprechen mit Zeitzeugen oder lesen ihre Berichte.
Der Satz „Nie wieder“ erinnert daran, dass sich diese Verbrechen nicht wiederholen dürfen.
Türkçe çevirisi
1933’ten 1945’e kadar Almanya’da Nasyonal Sosyalistler hüküm sürdü.
Yahudilere, Sintilere ve Romanlara, siyasi muhaliflere ve daha birçok insana zulmettiler.
Holokost’ta altı milyon Yahudi öldürüldü.
Bugün anma yerleri, anıtlar ve tökezleme taşları kurbanları hatırlatıyor.
Her yıl 27 Ocak vesilesiyle Federal Meclis’te bir anma töreni yapılıyor.
Birçok okul sınıfı anma yerlerini ziyaret ediyor ve dönemin tanıklarıyla konuşuyor ya da onların anlatımlarını okuyor.
“Bir daha asla” cümlesi, bu suçların tekrarlanmaması gerektiğini hatırlatıyor.
Alıştırmalar
1Almanca kelimelerin Türkçesini yazın
- der Gedenktag
- die Quelle
- das Mahnmal
- die Verfolgung
Cevapları göster
- anma günü
- kaynak
- uyarı anıtı
- zulüm
2Cümleleri edilgen (Passiv Präteritum) yapın
- Die Rote Armee befreite Auschwitz 1945.
- Man verlegte vor dem Haus Stolpersteine.
- Man eröffnete das Mahnmal 2005.
Cevapları göster
- Auschwitz wurde 1945 (von der Roten Armee) befreit.
- Vor dem Haus wurden Stolpersteine verlegt.
- Das Mahnmal wurde 2005 eröffnet.
3Yılları Almanca yazıyla yazın
- 1933
- 1945
- 1996
Cevapları göster
- neunzehnhundertdreiunddreißig
- neunzehnhundertfünfundvierzig
- neunzehnhundertsechsundneunzig
Daha fazla pratik
Almanca Portalı’nda ücretsiz:
- Almanca dersleri: A1 konularını sırayla çalışın.
- Kelime kartları: kelimeleri sesli tekrar edin.
Sık sorulan sorular
Hitler’in belgelenmiş Almanca sözleri nelerdir?
Kaynağı belli olanlar arasında 30 Ocak 1939 Reichstag konuşmasındaki “Avrupa’daki Yahudi ırkının yok edilmesi” tehdidi ve 1 Eylül 1939’daki “Seit 5.45 Uhr wird jetzt zurückgeschossen” cümlesi vardır. “Ein Volk, ein Reich, ein Führer” ise bir NSDAP sloganıdır. Her biri savaşı ve soykırımı hazırlayan propagandanın parçasıdır.
“Ein Volk, ein Reich, ein Führer” ne demek?
“Bir halk, bir devlet, bir önder” demektir. Naziler bu sloganı 1933’ten itibaren kullandı; 1938’de Avusturya’nın ilhakı ve ardından yapılan halk oylaması sırasında yoğun biçimde afiş ve kartpostallara yazıldı.
“Arbeit macht frei” Hitler’in sözü mü?
Hayır. İfade, Lorenz Diefenbach’ın 1870’lerde yayımlanan bir romanının adıdır. Naziler bu cümleyi Dachau ve Auschwitz gibi toplama kamplarının kapılarına yazdırdı.
İnternette gördüğüm bir Hitler sözünün gerçek olup olmadığını nasıl anlarım?
Sözün Almanca aslını, tarihini ve yerini (konuşma, kitap, belge) arayın. Bunlar yoksa ya da yalnız sosyal medya paylaşımlarında geçiyorsa, doğrulama sitelerine bakın. PolitiFact gibi kuruluşlar Hitler’e atfedilen birçok sözün hiçbir kaynakta bulunmadığını göstermiştir.
Almanya’da Nazi sloganlarını kullanmak yasak mı?
Alman Ceza Kanunu’nun §86a maddesi, yasaklanmış örgütlerin sloganları dahil işaretlerinin kamuya açık kullanımını üç yıla kadar hapis ya da para cezasıyla cezalandırır; eğitim, bilim, sanat ve haber verme gibi amaçlar istisnadır. §130 da belirli koşullarda Holokost’u kamuya açık biçimde inkâr etmeyi ve Nazi rejimini yüceltmeyi cezalandırır; somut bir durumda kararı mahkemeler verir.