Almanca Dativ (Almancada İsmin -e Hali): Dativ Nedir, Artikelleri, Zamirleri ve Dativ Alan Edatlar

Almanca Dativ, Türkçedeki ismin -e hâline karşılık gelen hâldir ve cümlede çoğunlukla “kime?” sorusunun cevabıdır: Ich gebe dem Kind ein Buch. (Çocuğa bir kitap veriyorum.) Dativ’de artikeller değişir: der → dem, die → der, das → dem, çoğulda die → den olur ve çoğul ismin sonuna -n eklenir. Dativ üç yerde karşımıza çıkar: bazı edatlardan sonra (mit, bei, zu…), bazı fiillerle (helfen, danken, gefallen…) ve “vermek, göstermek” gibi fiillerde dolaylı nesne olarak. Aşağıdaki tabloda bütün Dativ artikellerini bulacaksınız; ardından zamirleri, edatları, fiilleri ve Akkusativ ile farkını anlatıyoruz.

Almanca Dativ Artikelleri Tablosu

eril (der)dişil (die)nötr (das)çoğul (die)
belirli artikeldemderdemden …-n
belirsiz artikeleinemeinereinem—
olumsuz (kein)keinemkeinerkeinemkeinen …-n
iyelik (mein)meinemmeinermeinemmeinen …-n

Ezber için kısa yol: eril ve nötr Dativ’de hep -m ile biter (dem, einem, keinem, meinem), dişil -r ile biter (der, einer, keiner), çoğul -n ile biter ve ismin kendisi de -n alır (den Kindern). Çoğulu zaten -n ya da -s ile biten isimler ek almaz: den Frauen, den Autos.

Kısaca

  • Dativ = ismin -e hâli, sorusu Wem? (kime?)
  • Artikeller: dem Mann · der Frau · dem Kind · den Kindern
  • Zamirler: mir, dir, ihm, ihr, ihm, uns, euch, ihnen, Ihnen
  • Her zaman Dativ alan edatlar: aus, bei, mit, nach, seit, von, zu
  • Dativ alan fiiller: helfen, danken, gefallen, gehören, antworten
Almanca Dativ artikelleri: der Mann → dem Mann, die Frau → der Frau, das Kind → dem Kind, die Kinder → den Kindern
Almanca Dativ artikelleri: der Mann → dem Mann, die Frau → der Frau, das Kind → dem Kind, die Kinder → den Kindern

Dativ Nedir? (Almanca Dativ Konu Anlatımı)

Almancada isimlerin dört hâli vardır: Nominativ (yalın hâl), Akkusativ (-i hâli), Dativ (-e hâli) ve Genitiv (-in hâli). İsim cümlede hangi görevdeyse artikeli ona göre değişir. Dativ, eylemden dolaylı olarak etkilenen kişiyi ya da şeyi gösterir: bir şeyin verildiği, gösterildiği, söylendiği kişi; yardım edilen, teşekkür edilen kişi. Örnek: Ich gebe dem Lehrer das Buch. (Öğretmene kitabı veriyorum.) Bu cümlede ich öznedir (Nominativ), das Buch verilen şeydir (Akkusativ), dem Lehrer ise kitabın verildiği kişidir, yani dolaylı nesne (Dativ).

Dativ yalnız dolaylı nesne değildir; Almancada birçok edat ve bazı fiiller de kendisinden sonra Dativ ister. Bu yüzden Dativ’i öğrenmek üç şeyi öğrenmek demektir: artikel değişimi, Dativ alan edatlar ve Dativ alan fiiller. Dört hâlin genel anlatımı için Almanca ismin halleri yazımıza bakabilirsiniz.

HâlTürkçesiSoruÖrnek
Nominativyalın hâl (özne)Wer? / Was?Der Mann ist hier.
Akkusativ-i hâli (belirtili nesne)Wen? / Was?Ich sehe den Mann.
Dativ-e hâli (dolaylı nesne)Wem?Ich helfe dem Mann.
Genitiv-in hâli (tamlayan)Wessen?Das ist das Auto des Mannes.

Almanca Dativ Ne Demek?

Dativ kelimesi Latince dare (vermek) fiilinden gelir; “verme hâli” gibi düşünülebilir. Türkçe dil bilgisinde karşılığı yönelme hâli ya da ismin -e hâlidir. Ancak iki dil her zaman örtüşmez:

  • Türkçede -e alan ama Almancada Akkusativ olan fiiller vardır: Ich frage dich. (Sana soruyorum.) · Ich rufe dich an. (Sana telefon ediyorum.) Burada dir değil dich gelir.
  • Türkçede -e almayan ama Almancada Dativ olan yapılar vardır: Ich fahre mit dem Bus. (Otobüsle gidiyorum.) · Ich wohne bei meiner Tante. (Teyzemde kalıyorum.)
  • Yön bildiren “-e” çoğu zaman edatla kurulur: zu dem Arzt → zum Arzt (doktora), nach Berlin (Berlin’e), in die Schule (okula, Akkusativ).

Kısacası Türkçedeki -e hâli iyi bir başlangıç noktasıdır, ama hangi hâlin geleceğini her zaman Almanca fiil ya da edat belirler.

Almanca Dativ Nasıl Bulunur?

Cümlede Dativ’i bulmak için şu adımları izleyin:

  • 1. Fiili bulun. Fiil Dativ alan bir fiil mi (helfen, danken, gefallen)? Öyleyse nesne Dativ’dir: Ich helfe meiner Mutter.
  • 2. Edata bakın. İsmin önünde aus, bei, mit, nach, seit, von, zu varsa isim Dativ’dir: mit dem Zug.
  • 3. “Kime?” diye sorun. Fiil iki nesne alıyorsa (geben, zeigen, schenken), “kime?” sorusunun cevabı Dativ, “neyi?” sorusunun cevabı Akkusativ’dir: Ich zeige dem Gast das Zimmer. (Misafire odayı gösteriyorum.)
  • 4. Yer mi yön mü? in, an, auf gibi iki yönlü edatlarda “nerede?” (Wo?) sorusunun cevabı Dativ’dir: Ich bin in der Schule. (Okuldayım.)
Almanca Dativ nasıl bulunur: Dativ alan fiil mi, Dativ alan edat mı, kime sorusu, nerede sorusu
Almanca Dativ nasıl bulunur: Dativ alan fiil mi, Dativ alan edat mı, kime sorusu, nerede sorusu

Almanca Dativ Artikelleri

Artikellerin Dativ hâli şöyledir. Dikkat edilecek en önemli nokta: dişil die Dativ’de der olur; bu yüzden der gördüğünüzde ismin eril Nominativ mi, dişil Dativ mi (ya da Genitiv mi) olduğuna bakın.

CinsiyetNominativDativÖrnekTürkçe
erilder Manndem MannIch helfe dem Mann.Adama yardım ediyorum.
dişildie Frauder FrauIch danke der Frau.Kadına teşekkür ediyorum.
nötrdas Kinddem KindDas gehört dem Kind.Bu çocuğa ait.
çoğuldie Kinderden KindernIch gebe den Kindern Schokolade.Çocuklara çikolata veriyorum.

Bazı eril isimler (n-Deklination) Dativ’de de -n ya da -en alır: dem Studenten, dem Jungen, dem Herrn, dem Kunden. Eski metinlerde ve kalıplarda tekil eril ve nötr isimlerin sonuna -e eklendiği de görülür: zu Hause, im Jahre 1990. Artikeller hakkında genel bilgi için Almanca artikeller yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Dativ Zamirleri (Personalpronomen im Dativ)

Kişi zamirlerinin Dativ hâli Türkçedeki “bana, sana, ona…” biçimlerine karşılık gelir:

NominativAkkusativDativTürkçe
ichmichmirbana
dudichdirsana
erihnihmona (erkek)
siesieihrona (kadın)
esesihmona (nötr)
wirunsunsbize
ihreucheuchsize
siesieihnenonlara
SieSieIhnensize (resmî)

Akkusativ ile Dativ’in farkına dikkat edin: mich – mir, dich – dir, ihn – ihm, sie – ihr; uns ve euch ise iki hâlde de aynıdır. Günlük konuşmada en sık geçen Dativ zamirli cümleler:

AlmancaTürkçe
Wie geht es dir?Nasılsın? (kelime kelime: Sana nasıl gidiyor?)
Es tut mir leid.Üzgünüm.
Das gefällt mir.Bunu beğendim.
Mir ist kalt.Üşüyorum.
Kann ich Ihnen helfen?Size yardım edebilir miyim?
Almanca Dativ zamirleri: ich mir bana, du dir sana, er ihm ona, sie ihr ona, wir uns bize, Sie Ihnen size
Almanca Dativ zamirleri: ich mir bana, du dir sana, er ihm ona, sie ihr ona, wir uns bize, Sie Ihnen size

Bütün zamir biçimleri için Almanca kişi zamirleri yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Dativ İyelik Zamirleri

İyelik zamirleri (mein, dein, sein…) Dativ’de ein / kein gibi çekimlenir (çoğulda keinen gibi): eril ve nötr -em, dişil -er, çoğul -en alır.

Zamireril / nötrdişilçoğulTürkçe
meinmeinemmeinermeinenbenim
deindeinemdeinerdeinensenin
seinseinemseinerseinenonun (erkek / nötr)
ihrihremihrerihrenonun (kadın) / onların
unserunseremunsererunserenbizim
euereuremeurereurensizin
IhrIhremIhrerIhrensizin (resmî)

euer çekimlenirken ortadaki e düşer: eurem, eurer, euren. Örnekler: Ich spreche mit meinem Vater. (Babamla konuşuyorum.) · Wir wohnen bei unserer Oma. (Büyükannemizde kalıyoruz.) Ayrıntılar için Almanca iyelik zamirleri yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Dativ Alan Edatlar

Aşağıdaki edatlardan sonra isim Dativ olur (ab zaman bildirirken Akkusativ de alabilir: ab nächsten Montag). Ezberlemek için sık kullanılan bir sıra: aus, bei, mit, nach, seit, von, zu.

EdatTürkçeÖrnekTürkçe
aus-den (içinden), -liIch komme aus der Türkei.Türkiye’denim.
bei-de (yanında, evinde)Ich wohne bei meinen Eltern.Ailemin yanında oturuyorum.
mitileIch fahre mit dem Bus.Otobüsle gidiyorum.
nach-e (şehir, ülke); -den sonraNach dem Essen gehen wir spazieren.Yemekten sonra yürüyüşe çıkıyoruz.
seit-den beriIch lerne seit einem Jahr Deutsch.Bir yıldır Almanca öğreniyorum.
von-den; -in (sahiplik)Das ist ein Geschenk von meiner Mutter.Bu annemden bir hediye.
zu-e (kişi, yer)Ich gehe zum Arzt.Doktora gidiyorum.
gegenüberkarşısındaDie Apotheke ist dem Bahnhof gegenüber.Eczane istasyonun karşısında.
außer-den başkaAußer meinem Bruder sind alle da.Erkek kardeşim dışında herkes burada.
ab-den itibarenAb dem ersten Mai ist der Laden geöffnet.Dükkân 1 Mayıs’tan itibaren açık.

gegenüber isimden önce ya da sonra gelebilir (gegenüber dem Bahnhof / dem Bahnhof gegenüber); zamirle ise hep sonra gelir: mir gegenüber. Bazı edatlar artikelle kaynaşır (in ve an iki yönlü edatlardır; im ve am yer bildirirken, yani Wo? sorusunda Dativ’dir):

Edat + artikelKısa biçimÖrnek
zu + demzumIch gehe zum Bäcker.
zu + derzurSie fährt zur Arbeit.
bei + dembeimEr ist beim Arzt.
von + demvomIch komme vom Sport.
in + demimWir sind im Kino.
an + demamDas Bild hängt am Fenster.

Almanca iki yönlü edatlar (Wechselpräpositionen)

an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen edatları duruma göre Dativ ya da Akkusativ alır. Yer bildiriyorsa (Wo?, nerede?) Dativ; yön ve hareket bildiriyorsa (Wohin?, nereye?) Akkusativ gelir:

SoruHâlÖrnekTürkçe
Wo?DativDas Buch liegt auf dem Tisch.Kitap masanın üstünde duruyor.
Wohin?AkkusativIch lege das Buch auf den Tisch.Kitabı masanın üstüne koyuyorum.
Wo?DativWir sind in der Stadt.Şehirdeyiz.
Wohin?AkkusativWir fahren in die Stadt.Şehre gidiyoruz.

Yer edatlarının ayrıntılı anlatımı için Almanca yer edatları, bütün edatlar için Almanca edatlar yazılarımıza bakabilirsiniz.

Almanca Dativ Alan Fiiller

Bazı fiiller nesnelerini Akkusativ değil Dativ ile alır. Bunların çoğunun Türkçe karşılığı da -e hâli ister (yardım etmek, teşekkür etmek), ama hepsi değil:

FiilTürkçeÖrnekTürkçe
helfenyardım etmekKannst du mir helfen?Bana yardım edebilir misin?
dankenteşekkür etmekIch danke Ihnen.Size teşekkür ederim.
gefallenhoşuna gitmekDas Kleid gefällt mir.Elbiseyi beğendim.
gehörenait olmakDas Buch gehört meinem Bruder.Kitap erkek kardeşime ait.
antwortencevap vermekBitte antworte mir schnell.Lütfen bana çabuk cevap ver.
gratulierentebrik etmekWir gratulieren dir zum Geburtstag.Doğum gününü kutluyoruz.
schmeckentadı hoşuna gitmekSchmeckt dir die Suppe?Çorbayı beğendin mi?
passenuymakDie Hose passt mir nicht.Pantolon bana olmuyor.
fehleneksik olmak; özlenmekDu fehlst mir.Seni özledim.
zuhörendinlemekHör mir bitte zu!Lütfen beni dinle!

gefallen, schmecken ve fehlen fiillerinde Türkçeyle cümle yapısı ters döner: Das Buch gefällt mir. kelime kelime “Kitap bana hoş geliyor” demektir; Türkçede “Kitabı beğendim” deriz. (gehören ise Türkçedeki “-e ait olmak” ile aynı yapıdadır.) Dativ alan fiillerin uzun listesi ve örnekleri için Dativ alan fiiller yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Dativ ve Akkusativ Farkı

“Vermek, göstermek, göndermek” gibi fiiller iki nesne alır: kime (Dativ) ve neyi (Akkusativ).

FiilTürkçeÖrnek
gebenvermekIch gebe dem Lehrer das Heft.
schenkenhediye etmekSie schenkt ihrer Mutter Blumen.
zeigengöstermekZeig mir dein Foto!
schickengöndermekIch schicke dir eine Nachricht.
erklärenaçıklamakDer Lehrer erklärt den Schülern die Regel.
bringengetirmekBringst du mir ein Glas Wasser?

İki nesnenin sırası şu kurala göre belirlenir (kısaca: zamir isimden önce gelir; iki zamirde Akkusativ önce):

  • İkisi de isimse: önce Dativ, sonra Akkusativ → Ich gebe dem Mann das Buch.
  • Akkusativ zamirse: önce Akkusativ → Ich gebe es dem Mann.
  • Dativ zamirse: önce Dativ zamir → Ich gebe ihm das Buch.
  • İkisi de zamirse: önce Akkusativ, sonra Dativ → Ich gebe es ihm.

Akkusativ ile Dativ’in ayrıntılı karşılaştırması ve alıştırmalar için Akkusativ Dativ yazımıza, yalnız Akkusativ için Almanca Akkusativ yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Dativ Örnek Cümleler

AlmancaTürkçe
Ich schenke meiner Schwester ein Buch.Kız kardeşime bir kitap hediye ediyorum.
Wir fahren mit dem Zug nach Hamburg.Trenle Hamburg’a gidiyoruz.
Der Lehrer erklärt den Schülern die Aufgabe.Öğretmen öğrencilere ödevi açıklıyor.
Das Handy gehört meinem Bruder.Telefon erkek kardeşime ait.
Seit einer Woche bin ich krank.Bir haftadır hastayım.
Nach der Arbeit gehe ich ins Fitnessstudio.İşten sonra spor salonuna gidiyorum.
Kannst du mir das Salz geben?Bana tuzu verebilir misin?

Almanca Dativ Diyalogları

Doğum günü hediyesi

Mia: Was schenkst du deinem Vater zum Geburtstag?Babana doğum günü için ne hediye ediyorsun?

Kerem: Ich schenke ihm eine Uhr. Und du? Was schenkst du deiner Mutter?Ona bir saat hediye ediyorum. Ya sen? Annene ne hediye ediyorsun?

Mia: Ich kaufe ihr Blumen. Blumen gefallen ihr immer.Ona çiçek alıyorum. Çiçekler hep hoşuna gider.

Kerem: Gute Idee! Ich helfe dir beim Aussuchen, wenn du willst.İyi fikir! İstersen seçerken sana yardım ederim.

Yol sorma

Tourist: Entschuldigung, wie komme ich zum Bahnhof?Affedersiniz, istasyona nasıl giderim?

Passantin: Fahren Sie am besten mit dem Bus. Die Haltestelle ist gegenüber der Apotheke.En iyisi otobüsle gidin. Durak eczanenin karşısında.

Tourist: Und wie lange dauert das?Peki ne kadar sürer?

Passantin: Ungefähr zehn Minuten. An der dritten Haltestelle steigen Sie aus.Yaklaşık on dakika. Üçüncü durakta inersiniz.

Tourist: Vielen Dank! Sie haben mir sehr geholfen.Çok teşekkürler! Bana çok yardımcı oldunuz.

Dikkat: Dativ ile en sık yapılan hatalar

  • Ich helfe dich. → Ich helfe dir. (helfen Dativ alır)
  • Ich frage dir. → Ich frage dich. (fragen Akkusativ alır, Türkçede “sana” desek de)
  • mit die Kinder → mit den Kindern (çoğul Dativ: den + -n)
  • mit der Bus → mit dem Bus (der Bus eril → dem)
  • Ich gehe zu der Arzt. → Ich gehe zum Arzt. (zu + dem = zum)

Alıştırmalar

1Artikeli Dativ’e çevirin

  1. mit ___ Auto (das)
  2. bei ___ Freundin (die)
  3. zu ___ Lehrer (der)
  4. mit ___ Kindern (die, çoğul)
  5. von ___ Vater (mein)
Cevapları göster
  1. mit dem Auto
  2. bei der Freundin
  3. zu dem Lehrer → kısaca: zum Lehrer
  4. mit den Kindern
  5. von meinem Vater

2Doğru zamiri yazın

  1. Kannst du ___ helfen? (ich)
  2. Das gefällt ___ . (er)
  3. Wie geht es ___ ? (Sie)
  4. Ich danke ___ . (ihr = siz)
Cevapları göster
  1. mir
  2. ihm
  3. Ihnen
  4. euch

3Dativ mi Akkusativ mi?

  1. Ich sehe ___ Mann. (der)
  2. Ich helfe ___ Mann. (der)
  3. Ich bin in ___ Schule. (die, Wo?)
  4. Ich gehe in ___ Schule. (die, Wohin?)
Cevapları göster
  1. den (Akkusativ)
  2. dem (Dativ)
  3. der (Dativ)
  4. die (Akkusativ)

4Zamirle yeniden yazın

  1. Ich gebe dem Mann das Buch. (das Buch → es)
  2. Ich gebe dem Mann das Buch. (ikisi de zamir)
Cevapları göster
  1. Ich gebe es dem Mann.
  2. Ich gebe es ihm.

Sık sorulan sorular

Dativ nedir?

Dativ, Almancada isimlerin dört hâlinden biridir ve Türkçedeki ismin -e hâline karşılık gelir. Sorusu “Wem?” (kime?) olur; dolaylı nesneyi, bazı edat ve fiillerden sonraki ismi gösterir.

Dativ artikelleri nelerdir?

Belirli artikel: dem (eril), der (dişil), dem (nötr), den (çoğul, isme -n eklenir). Belirsiz artikel: einem, einer, einem.

Dativ kişi zamirleri nelerdir?

mir, dir, ihm, ihr, ihm, uns, euch, ihnen, Ihnen.

Hangi edatlar Dativ alır?

aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, gegenüber ve außer her zaman Dativ alır; ab da çoğunlukla Dativ alır (ab dem ersten Mai). an, auf, in gibi iki yönlü edatlar “Wo?” (nerede?) sorusunda Dativ alır.

Dativ alan fiiller hangileridir?

En sık kullanılanları helfen, danken, gefallen, gehören, antworten, gratulieren, schmecken, passen, fehlen ve zuhören’dir.

Dativ ile Akkusativ farkı nedir?

Akkusativ eylemden doğrudan etkilenen nesneyi (neyi? kimi?), Dativ dolaylı nesneyi (kime?) gösterir: Ich gebe dem Mann (Dativ) das Buch (Akkusativ).