Almanca İlgi Zamirleri (Relativpronomen) ve Relativsatz: Tablo, Kurallar ve Örnek Cümleler

Almanca ilgi zamirleri (die Relativpronomen), bir ismi bir yan cümleyle nitelemeye yarar: Der Mann, der dort steht, ist mein Lehrer. (Orada duran adam benim öğretmenim.) Türkçede bu iş çoğu zaman -en, -an, -dığı, -diği gibi sıfat-fiil ekleriyle yapılır; Almancada ise bir ilgi zamiri ve virgülle ayrılan bir ilgi cümlesi (der Relativsatz) kullanılır. Bu yazıda ilgi zamirleri tablosunu, doğru zamiri iki adımda bulmayı, Relativsatz kurallarını, Dativ, Genitiv ve edatlı ilgi zamirlerini, was, wo, wer kullanımını, örnek cümleleri ve alıştırmaları bulacaksınız.

Almanca İlgi Zamirleri Tablosu

HalErilDişilNötrÇoğul
Nominativderdiedasdie
Akkusativdendiedasdie
Dativdemderdemdenen
Genitivdessenderendessenderen

İlgi zamirleri büyük ölçüde belirli artikellerle aynıdır. Artikelden farklı olanlar yalnız Dativ çoğuldaki denen ve Genitiv’deki dessen / deren’dir; koyu yazılan den ise Nominativ’den ayrılan tek Akkusativ biçimidir.

Almanca ilgi zamirleri tablosu: Nominativ der die das die, Akkusativ den, Dativ dem der dem denen, Genitiv dessen deren
Almanca ilgi zamirleri tablosu: Nominativ der die das die, Akkusativ den, Dativ dem der dem denen, Genitiv dessen deren

Kısaca

  • İlgi zamiri, nitelediği ismin cinsiyetini ve sayısını alır.
  • Hali ise ilgi cümlesindeki görevi belirler (özne mi, nesne mi, edattan sonra mı?).
  • İlgi cümlesinde çekimli fiil en sona gider: …, der dort steht.
  • İlgi cümlesi virgülle ayrılır; ana cümlenin ortasına girerse iki virgül kullanılır.
  • alles, nichts, etwas, das Beste gibi kelimelerden sonra was kullanılır.

Almanca Relativsatz Konu Anlatımı

İlgi cümlesi (der Relativsatz), ana cümledeki bir ismi niteleyen yan cümledir. Bir yan cümle olduğu için çekimli fiil sona gider ve cümle virgülle ayrılır. İki basit cümleyi ilgi zamiriyle birleştirmek şöyle olur:

İki cümleİlgi cümlesiyleTürkçe
Das ist der Laptop. Der Laptop ist neu.Das ist der Laptop, der neu ist.Bu yeni olan dizüstü bilgisayar.
Ich habe eine Freundin. Sie wohnt in Wien.Ich habe eine Freundin, die in Wien wohnt.Viyana’da oturan bir arkadaşım var.
Das Buch ist spannend. Ich lese das Buch.Das Buch, das ich lese, ist spannend.Okuduğum kitap heyecanlı.
Die Kinder spielen. Ich helfe den Kindern.Die Kinder, denen ich helfe, spielen.Yardım ettiğim çocuklar oynuyor.

İlgi cümlesi nitelediği ismin hemen ardından gelir. Ana cümlenin ortasına girerse iki virgül arasında kalır: Die Frau, die neben mir wohnt, ist Ärztin. İlgi cümlesi çok uzun olacaksa ana cümle tamamlandıktan sonra da gelebilir: Ich habe gestern die Frau getroffen, die neben mir wohnt. Diğer yan cümle türleri için Almanca yan cümle bağlaçları yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca İlgi Zamiri Nasıl Bulunur?

Almanca ilgi zamiri nasıl bulunur: önce nitelenen ismin cinsiyeti, sonra yan cümledeki hal; fiil sonda, virgül
Almanca ilgi zamiri nasıl bulunur: önce nitelenen ismin cinsiyeti, sonra yan cümledeki hal; fiil sonda, virgül
  • 1. adım – cinsiyet ve sayı: İlgi zamiri, nitelediği ismin cinsiyetini ve sayısını alır. der Mann → eril, die Frau → dişil, das Kind → nötr, die Leute → çoğul.
  • 2. adım – hal: İlgi cümlesini bağımsız bir cümle gibi düşünün ve ismin oradaki görevine bakın. Özne ise Nominativ, kennen, sehen, kaufen gibi fiillerin nesnesi ise Akkusativ, helfen, danken, gehören gibi fiillerden sonra Dativ, sahiplik varsa Genitiv olur.
  • 3. adım – kontrol: Çekimli fiil sonda mı, virgül yerinde mi?
AlmancaTürkçe
Der Mann, der dort steht … (Er steht dort. → özne → Nominativ)Orada duran adam …
Der Mann, den ich kenne … (Ich kenne ihn. → nesne → Akkusativ)Tanıdığım adam …
Der Mann, dem ich helfe … (Ich helfe ihm. → Dativ)Yardım ettiğim adam …
Der Mann, dessen Auto rot ist … (Sein Auto ist rot. → Genitiv)Arabası kırmızı olan adam …

Almanca İlgi Cümlesi ve Türkçe Sıfat-Fiiller

Türkçe konuşanlar için iyi bir ipucu: Türkçedeki ek, Almancadaki hali çoğu zaman ele verir. -en / -an ile kurulan yapılar (“gelen adam”, “okuyan kız”) genellikle ismin özne olduğunu gösterir → Nominativ. -dığı / -diği / -duğu ile kurulanlar (“gördüğüm adam”, “okuduğum kitap”) genellikle ismin nesne ya da başka bir öğe olduğunu gösterir → çoğu zaman Akkusativ, fiile göre Dativ ya da edatlı.

TürkçeAlmancaHal
gelen adamder Mann, der kommtNom.
gördüğüm adamder Mann, den ich seheAkk.
yardım ettiğim adamder Mann, dem ich helfeDat. (helfen)
beklediğim adamder Mann, auf den ich warteedat + Akk. (warten auf)
arabası kırmızı olan adamder Mann, dessen Auto rot istGen.

Bu kural her zaman işlemez, çünkü Türkçede hangi fiilin hangi hali aldığı Almancadan farklı olabilir (ör. “sormak” Türkçede -e hali alır: adama sormak; Almancada fragen + Akkusativ: der Mann, den ich frage. “Beklemek” Türkçede -i hali, Almancada warten auf + Akkusativ). İsimde iyelik eki varsa (“arabası kırmızı olan”, “oğlu doktor olan”) -an ekine rağmen dessen / deren kullanılır. Son kararı her zaman Almanca fiilin istediği hal verir.

Almanca İlgi Zamirleri Hallere Göre Örnekler

Almanca Nominativ ve Akkusativ İlgi Zamirleri

AlmancaTürkçeHal
Die Frau, die dort sitzt, ist meine Chefin.Orada oturan kadın benim patronum.Nom.
Das Kind, das weint, ist müde.Ağlayan çocuk yorgun.Nom.
Der Film, den wir gesehen haben, war lustig.İzlediğimiz film komikti.Akk.
Die Tasche, die ich gekauft habe, ist praktisch.Aldığım çanta kullanışlı.Akk.
Die Leute, die wir eingeladen haben, kommen um acht.Davet ettiğimiz insanlar sekizde geliyor.Akk.

Nominativ ile Akkusativ arasında yalnız eril tekilde fark vardır (der → den). Bu yüzden en sık yapılan hata, eril isimlerde nesne olduğu hâlde der kullanmaktır. Emin olmadığınızda ilgi cümlesini er / ihn / ihm ile bağımsız bir cümle olarak deneyin.

Almanca Dativ İlgi Zamirleri

Dativ ilgi zamirleri, ilgi cümlesindeki fiil Dativ istediğinde kullanılır: helfen, danken, gefallen, gehören, antworten, vertrauen. Çoğulda den değil denen denir.

AlmancaTürkçe
Das ist der Kollege, dem ich oft helfe.Bu sık sık yardım ettiğim iş arkadaşı.
Die Lehrerin, der ich die E-Mail geschrieben habe, hat schon geantwortet.E-posta yazdığım öğretmen çoktan cevap verdi.
Der Mann, dem das Auto gehört, wohnt nebenan.Arabanın sahibi olan adam yan tarafta oturuyor.
Ich habe nur wenige Freunde, denen ich vertraue.Güvendiğim yalnız birkaç arkadaşım var.

Dativ alan fiillerin listesi için Dativ alan fiiller yazımıza bakabilirsiniz.

Almanca Genitiv İlgi Zamirleri: dessen ve deren

Genitiv ilgi zamirleri sahiplik bildirir ve Türkçedeki “… -ı / -i … olan” yapısına karşılık gelir. Eril ve nötr isimlerde dessen, dişil ve çoğul isimlerde deren kullanılır. Ardından gelen isim artikel almaz:

AlmancaTürkçe
Der Nachbar, dessen Hund laut bellt, wohnt im ersten Stock.Köpeği yüksek sesle havlayan komşu birinci katta oturuyor.
Die Frau, deren Sohn Arzt ist, ist sehr stolz.Oğlu doktor olan kadın çok gururlu.
Das Kind, dessen Fahrrad kaputt ist, weint.Bisikleti bozuk olan çocuk ağlıyor.
Die Studenten, deren Prüfung morgen ist, lernen viel.Sınavı yarın olan öğrenciler çok çalışıyor.

dessen / deren seçimi

Seçim, sahip olunan şeye değil sahibe göre yapılır: die Frau, deren Mann … (sahibi kadın → deren), der Mann, dessen Frau … (sahibi adam → dessen). Arkadan gelen ismin artikeli düşer: dessen der Hund değil, dessen Hund. Araya sıfat girerse sıfat güçlü çekim alır: dessen kleiner Hund.

Almanca Edatlı İlgi Zamirleri

İlgi cümlesindeki fiil bir edatla kullanılıyorsa (sprechen mit, warten auf, denken an), edat ilgi zamirinin önüne gelir. Zamirin hali edata göre belirlenir:

AlmancaTürkçeEdat + hal
Die Frau, mit der ich spreche, ist meine Nachbarin.Konuştuğum kadın komşum.mit + Dat.
Der Bus, auf den ich warte, kommt nicht.Beklediğim otobüs gelmiyor.warten auf + Akk.
Das Thema, über das wir gesprochen haben, ist wichtig.Hakkında konuştuğumuz konu önemli.über + Akk.
Die Stadt, in der ich geboren bin, liegt am Meer.Doğduğum şehir deniz kenarında.in + Dat.
Die Kollegen, mit denen ich arbeite, sind nett.Birlikte çalıştığım iş arkadaşları nazik.mit + Dat. (Pl.)

Türkçe sıfat-fiilde edat çoğu zaman düşer (kadınla konuşmak → konuştuğum kadın); Almancada ise edat mutlaka ilgi zamirinin önüne geçer. Die Frau, der ich spreche mit yanlıştır. Edatların hangi hali aldığını Almanca edatlar yazımızda bulabilirsiniz.

Almanca was, wo ve wer ile İlgi Cümleleri

Almancada was, wo, wer ve edatlı ilgi zamirleri: alles was, die Stadt wo, wer zu spät kommt, mit der, worauf
Almancada was, wo, wer ve edatlı ilgi zamirleri: alles was, die Stadt wo, wer zu spät kommt, mit der, worauf
Ne zaman?ÖrnekTürkçe
alles, nichts, etwas, vieles sonrası → wasAlles, was du sagst, ist richtig.Söylediğin her şey doğru.
üstünlük derecesi sonrası → wasDas ist das Beste, was ich je gegessen habe.Bu şimdiye kadar yediğim en iyi şey.
bütün cümleyi nitelerken → wasEr kommt nicht, was mich ärgert.Gelmiyor, bu da beni kızdırıyor.
yer bildiren isim ve şehir/ülke adından sonra → woDas ist die Stadt, wo ich studiert habe.Bu, üniversiteyi okuduğum şehir.
genel kişi → werWer viel liest, weiß viel.Çok okuyan çok bilir.
was + edat → wo- (ünsüzle: womit) / wor- (ünlüyle: worüber)Das ist etwas, worüber ich oft nachdenke.Bu sık sık düşündüğüm bir şey.

Almanca İlgi Zamirlerinde Sık Yapılan Hatalar

YanlışDoğruAçıklama
Der Film, der ich gesehen habe, …Der Film, den ich gesehen habe, …nesne → Akkusativ: den.
Die Kinder, den ich helfe, …Die Kinder, denen ich helfe, …Dativ çoğul: denen.
Die Frau, die ich gestern habe gesehen, …Die Frau, die ich gestern gesehen habe, …çekimli fiil en sonda.
Der Mann, dessen der Hund …Der Mann, dessen Hund …dessen/deren’den sonra artikel yok.
Alles, das du sagst, …Alles, was du sagst, …alles sonrası was.
Das ist der Freund der ich vertraue.Das ist der Freund, dem ich vertraue.virgül + vertrauen Dativ ister.

Almanca İlgi Zamirleri ile Okuma Metni

Meine neue Wohnung

Ich wohne jetzt in einer Wohnung, die ganz in der Nähe der Universität liegt.

Die Vermieterin, mit der ich den Vertrag unterschrieben habe, ist sehr freundlich.

Mein Mitbewohner, dessen Familie aus Spanien kommt, kocht jeden Abend.

Das Zimmer, das ich bekommen habe, ist klein, aber hell.

Die Nachbarn, denen ich mich vorgestellt habe, haben mich zum Kaffee eingeladen.

Alles, was ich brauche, ist hier: ein Supermarkt, eine Bibliothek und ein Park.

Türkçe çevirisi

Artık üniversitenin hemen yakınında olan bir dairede oturuyorum.

Sözleşmeyi birlikte imzaladığım ev sahibi çok nazik.

Ailesi İspanya’dan gelen ev arkadaşım her akşam yemek yapıyor.

Bana verilen oda küçük ama aydınlık.

Kendimi tanıttığım komşular beni kahveye davet etti.

İhtiyacım olan her şey burada: bir süpermarket, bir kütüphane ve bir park.

Almanca İlgi Zamirleri ile Diyaloglar

Fotoğraflara bakarken

Lisa: Wer ist die Frau, die neben dir steht?Yanında duran kadın kim?

Deniz: Das ist meine Tante, die in Izmir wohnt.O, İzmir’de oturan teyzem.

Lisa: Und der Mann, dessen Hut so lustig ist?Peki şapkası çok komik olan adam?

Deniz: Das ist mein Onkel. Er ist der lustigste Mensch, den ich kenne.O amcam. Tanıdığım en komik insan.

Kütüphanede

Student: Ich suche das Buch, über das wir im Seminar gesprochen haben.Seminerde hakkında konuştuğumuz kitabı arıyorum.

Bibliothekarin: Meinen Sie das Buch, dessen Autor aus Wien kommt?Yazarı Viyanalı olan kitabı mı kastediyorsunuz?

Student: Ja, genau das.Evet, tam o.

Bibliothekarin: Das steht im Regal, das ganz hinten links ist.En arkada solda olan raftadır.

Alıştırmalar

1Doğru ilgi zamirini yazın

  1. Der Bus, ___ jetzt kommt, ist voll.
  2. Die Jacke, ___ ich gekauft habe, ist warm.
  3. Der Freund, ___ ich geholfen habe, dankt mir.
  4. Die Kinder, ___ Eltern arbeiten, sind in der Schule.
  5. Die Leute, mit ___ ich spreche, sind nett.
Cevapları göster
  1. der
  2. die
  3. dem
  4. deren
  5. denen

2İki cümleyi birleştirin

  1. Das ist mein Bruder. Er studiert Medizin.
  2. Ich lese das Buch. Du hast es mir geschenkt.
  3. Das ist die Stadt. Ich wohne in der Stadt.
Cevapları göster
  1. Das ist mein Bruder, der Medizin studiert.
  2. Ich lese das Buch, das du mir geschenkt hast.
  3. Das ist die Stadt, in der (wo) ich wohne.

3was mı, das mı?

  1. Alles, ___ er sagt, ist wahr.
  2. Das Auto, ___ dort steht, ist neu.
  3. Das ist das Schönste, ___ ich je gesehen habe.
Cevapları göster
  1. was
  2. das
  3. was

Sık sorulan sorular

Almanca ilgi zamirleri nelerdir?

der, die, das (Nominativ), den (Akkusativ eril), dem, der, denen (Dativ), dessen, deren (Genitiv). Belirli artikele çok benzerler; farklı olanlar denen, dessen ve deren’dir.

Relativpronomen nedir?

Relativpronomen, Almancada ilgi zamiridir. Bir ismi niteleyen ilgi cümlesini (Relativsatz) başlatır: der Mann, der …

İlgi zamirinin hali nasıl belirlenir?

Cinsiyet ve sayı nitelenen isimden, hal ise ilgi cümlesindeki görevden gelir. Özne ise Nominativ, nesne ise Akkusativ, Dativ alan fiillerden sonra Dativ, edattan sonra edatın istediği hal, sahiplikte Genitiv olur.

Relativsatz’ta fiil nereye gelir?

İlgi cümlesi bir yan cümledir; çekimli fiil en sona gider: …, den ich gestern gesehen habe.

Relativpronomen Dativ çoğulu nedir?

Dativ çoğulda ilgi zamiri denen’dir (belirli artikel den’den farklı): die Kinder, denen ich helfe. Edatlı kullanımda da aynıdır: die Kollegen, mit denen ich arbeite.

dessen ile deren farkı nedir?

Sahip eril ya da nötr ise dessen, dişil ya da çoğul ise deren kullanılır: der Mann, dessen Auto … / die Frau, deren Auto …